فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف پژوهش تعیین اثربخشی آموزش مهارت‌های اجتماعی بر رفتارهایِ مشکل‌زا و مهارت‌های اجتماعی نوجوانان دچار اختلال طیف اُتیسم با عملکرد بالا بود. روش: روش پژوهش شبه‌آزمایشی بدون گروه گواه، با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری، و جامعه آماری شامل60 نوجوان 11 تا 17 ساله مراجعه‌کننده به ‌مرکز تهران اُتیسم و ‌مرکز اُتیسم آوا در شهر تهران بود. با روش نمونه‌گیری هدف‌مند 12 نوجوان انتخاب و به دو گروه 6 نفری مشابه تقسیم شدند و مداخله را در 10 جلسه 90 دقیقه‌ای، هر هفته دو جلسه دریافت؛ و والدینِ آن­ها نیز در سه مرحله مقیاسِ درجه‌بندیِ مهارت‌های اجتماعی-نسخه والدینِ گرشام و الیوت (1990) را تکمیل کردند. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس اندازه‌گیری‌های مکرر تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد شرکت در جلسه‌های مداخله منجر به افزایش مهارت‌های اجتماعی شامل همکاری (92/9=F، 005/0=P)، جرأت‌ورزی (81/7=F، 009/0=P)، مسئولیت‌پذیری (18/8=F، 002/0=P) و خودکنترلی (64/7=F، 003/0=P) نوجوانان با اختلال طیف اُتیسم با عملکرد بالا شده است؛ ولی این تاثیر در مرحله پیگیری یک ماهه پایدار نمانده؛ و از سوی دیگر در کاهش مشکلات رفتار بیرونی (28/0=F، 75/0=P)، درونی (24/0=F، 65/0=P) و بیش‌فعالی (08/1=F، 33/0=P) آن­ها بهبودی حاصل نشده است. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های این پژوهش می­توان برنامه آموزشی مهارت‌های اجتماعی را روش مؤثری برای ارتقاء مهارت‌های اجتماعی نوجوانان دچار اختلال طیف اُتیسم با عملکرد بالا تلقی کرد؛ و آن را برای افزایش مهارت‌های اجتماعی این نوجوانان توصیه نمود؛ اما لازم است برای پایدار ماندن اثربخشی تمرین­های بیشتری در محیط زندگی طبیعی و نیز برای کاهش رفتارهای مشکل‌زا پژوهش‌های بیش‌تری برای شناسایی روش‌های مداخله‌ای موثر انجام ‌شود.