فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نیلوفر سفید (Ipomoea lacunose L.) یکی از علف­های هرزی است که به تازگی در مزارع استان گلستان گسترش یافته و به یک چالش جدی برای کشاورزان تبدیل شده است. در این مطالعه، اثر شرایط محیطی مختلف از جمله دمای ثابت، دمای متناوب، تنش آبی، شوری، دمای بالا و عمق دفن بذر بر جوانه‌زنی و رویش سه جمعیت این گیاه که در سال‌های 1397، 1398 و 1399 جمع­آوری شده بودند، انجام شد (در زمان انجام آزمایش، این بذرها به­ترتیب 15، سه و صفر ماه پس­رس شده بودند). همه آزمایش‌ها در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که واکنش جوانه‌زنی به عوامل محیطی مورد بررسی در جمعیت‌های مختلف بذر متفاوت بود. درصد جوانه‌زنی از دمای 10 درجه سانتی‌گراد آغاز و با افزایش دما بر مقدار آن افزوده شد. اگرچه درصد جوانه­زنی در دمای 40 درجه سانتی‌گراد قابل توجه بود، اما در دمای 45 درجه سانتی­گراد به طور کامل متوقف شد. دمای متناوب در مقایسه با دمای ثابت، در محدوده دماهای پایین، جوانه­زنی این گیاه را افزایش داد؛ اما در محدوده دمای بالا تفاوتی با دمای ثابت نداشت. پتانسیل آب مورد نیاز برای کاهش 50 درصد جوانه‌زنی در جمعیتهای 1397، 1398 و 1399 به­ترتیب 83/0-، 82/0- و 43/0- مگاپاسکال بود. تحمل این گونه به تنش شوری بسیار بیشتر از تنش آبی بود؛ به­طوری­که افزایش شوری تا پتانسیل1/1- تا 4/1- مگاپاسکال باعث کاهش 50 درصدی حداکثر جوانه­زنی آن شد. افزایش دمای بالا تا 80 و 100 درجه سانتی‌گراد موجب تحریک جوانه­زنی شد؛ اما هیچ بذری در دمای 120 درجه سانتی‌گراد زنده نماند. در بذرهای 1397 و 1399 با افزایش عمق دفن، درصد رویش بذرها افزایش یافت؛ به­نحوی‌که در عمق سه سانتیمتر به حداکثر مقدار خود رسید. از این پس با افزایش عمق دفن، درصد رویش گیاهچه کاهش و در عمق نه سانتی‌متر متوقف شد. رویش گیاهچه جمعیت 1398 نیز با همین روند (اما به تعداد کمتری) اتفاق افتاد، ولی در عمق پنج سانتی‌متر هیچ گیاهچه‌ای سبز نشد. به­طور کلی، نتایج بررسی حاضر نشان داد که نیلوفر سفید به سطوح مختلف دمای ثابت و متناوب، پتانسیل آب، شوری، دمای بالا و عمق کاشت واکنش متفاوتی نشان می­دهد. اطلاع از پاسخ جوانه‌زنی این گونه در برابر عوامل مذکور می­تواند در پیش­بینی جوانه­زنی نیلوفر سفید در راستای طراحی راهکارهای مدیریتی مناسب استفاده شود.