فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌منظور بررسی اثر تنش‌های محیطی بر جوانه‌زنی و استقرار نی‌قمیش Arundo donax و نقش آن در حفظ بقا و نحوه تکثیر گیاه، آزمایشی در سال 1400 در دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد. در مرحله اول ریزوم‌هایی از اکوتیپ شهر گرگان جمع‌آوری ‌شد و به‌صورت طرح فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار و تحت تیمارهای تنش شوری (صفر، چهار، هشت، و 12 ds/m) و خشکی (100، 75، و 50 درصد ظرفیت مزرعه) در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه فردوسی مشهد مورد کشت قرار گرفت. نتایج نشان داد که وجود تنش‌های شوری و خشکی هر دو باعث کاهش شاخص‌های رشد و توسعه‌ای این گیاه نظیر زیست‌توده اندام هوایی، زیست‌توده اندام زیرزمینی، ارتفاع گیاه، قطر ساقه و شاخص سطح برگ شده است. در مرحله بعد ریزوم‌ها و بذور حاصل از مرحله قبل تحت شرایط بهینه جوانه‌زنی در آزمایشگاه مورد آزمایش قرار گرفت. نتایج نشان داد وجود تنش‌های شوری و خشکی در طول فصل رشد بر گیاه مادری نیز موجب کاهش میزان جوانه‌زنی ریزوم‌های حاصل از آن در نسل بعدی از 76 درصد به کمتر از 20 درصد شد. گیاهانی که در شرایط بدون تنش رشد پیداکرده بودند میزان جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی و طول ریشه‌چه و ساقه‌چه بهتری را نسبت به گیاهانی که در شرایط وجود تنش رشد پیداکرده بودند داشتند. همچنین، حداکثر میزان جوانه‌زنی بذر نی‌قمیش مربوط به حداکثر میزان تنش‌های موجود روی گیاه مادری بود و در شرایط سطح شوری ds/m 12 و سطح خشکی 50 درصد ظرفیت زراعی بذور نی‌قمیش شش درصد جوانه‌زنی را از خود نشان دادند و پس‌ازآن سطح شوری هشت ds/m در دو سطح خشکی 75 و 50 درصد ظرفیت زراعی توانست منجر به جوانه‌زنی چهار درصد بذور نی‌قمیش شود. نتایج کلی نشان داد نی‌قمیش در صورت رشد در شرایط تنش شدید شوری و خشکی در طول فصل می‌تواند برای حفظ بقای نسل خود و فرار از شرایط تنش نسبت به بارورسازی بخش کمی از بذور خود اقدام کند تا با ایجاد ژنوتیپ‌های جدید منجر به توسعه گیاهانی باقابلیت تحمل بیشتر به تنش‌های محیطی شود.