فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تغییر کاربری اراضی به طور مستقیم و غیرمستقیم بر ویژگی‌های خاک تأثیر می‌گذارد که این امر می‌تواند اثرات قابل توجهی بر روی سلامت خاک و بهره‌وری کشاورزی داشته باشد. این مطالعه با هدف بررسی تغییرات ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک، در نتیجه تغییر کاربری اراضی از بایر به شالیزار و باغ زیتون در منطقه لوشان استان گیلان صورت گرفته است. نتایج نشان داد که تغییر کاربری اراضی به شالیزار و باغ زیتون منجر به ایجاد تغییرات قابل توجهی در ویژگی‌های خاک شده است که بیشتر این تغییرات در جهت مثبت بوده و سبب بهبود ویژگی‌های کیفی خاک شده است. در بخش ویژگی‌های فیزیکی، تغییر کاربری به شالیزار و باغ زیتون موجب افزایش درصد رس و سیلت و کاهش میزان شن نسبت به اراضی بایر گردید. میانگین وزنی قطر خاک‌دانه‌ها نیز به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافت، به‌طوری‌که مقدار آن در باغ زیتون 73/3 برابر و در شالیزار 53/1 برابر زمین بایر بود. ویژگی‌های شیمیایی خاک نیز تحت تأثیر مثبت تغییر کاربری قرار گرفتند. مقدار کربن آلی، نیتروژن کل و عناصر غذایی مانند فسفر و پتاسیم، به‌طور معناداری افزایش یافتند. برای مثال، مقدار کربن آلی در شالیزار حدود 9/3 برابر و در باغ زیتون حدود 8/2 برابر زمین بایر بود. در سطح بیولوژیکی، شاخص‌هایی مانند کربن زیست‌توده میکروبی به‌طور محسوسی افزایش یافت، به‌طوری‌که کربن زیست‌توده میکروبی در شالیزار حدود 4 برابر و در باغ زیتون نزدیک به 3 برابر زمین بایر بود. در مجموع، نتایج پژوهش بیانگر آن است که تغییر کاربری از بایر به شالیزار و باغ زیتون موجب بهبود ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک شده و نقش مؤثری در ارتقاء سلامت خاک، افزایش بهره‌وری کشاورزی و پایداری منابع طبیعی ایفا می‌کند.