فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی آسیب‌پذیری نظام حکمرانی آب در برابر مخاطرات محیطی در حوضه آبریز کارون بزرگ استان خوزستان، با بهره‌گیری از چارچوب تلفیقی DPSIR-PLS انجام شد. داده‌ها از طریق تحلیل مصاحبه‌های تخصصی با استفاده از نرم‌افزارMAXQDA گردآوری و کدگذاری شدند و پس از دسته بندی در چارچوب DPSIR با روش مدل‌سازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی(PLS-SEM)  تحلیل شدند. برای اطمینان از کفایت حجم نمونه، از نرم‌افزار G*Power استفاده شد. در نهایت 90 پرسشنامه معتبر از کارشناسان جمع‌آوری شد. نتایج نشان داد که ساختار روابط در مدل اولیه به‌صورت خطی از نیروی محرکه به پاسخ بود، اما در مدل توسعه یافته روابط بازگشتی و چرخه‌ای میان پاسخ و سایر مؤلفه‌ها ایجاد شد. همچنین مؤلفه پاسخ تأثیر منفی معنادار بر (نیرو: 610/0-، فشار: 333/0-، وضعیت: 266/0-، اثر: 373/0-) داشت که نشان‌دهنده ضعف عملکرد پاسخ‌های نهادی در کنترل چرخه آسیب‌پذیری است. در مدل اولیه مؤلفه اثر با بیشترین ضریب مسیر (828/0) نقش اصلی را داشت، اما در مدل توسعه یافته با وارد شدن پاسخ‌ها، مؤلفه نیروی محرکه به عنوان محرک اصلی با ضریب مسیر (872/0) برجسته شد. این جابه‌جایی اهمیت نشان‌دهنده آن است که در شرایط ضعف پاسخ‌های نهادی، تأثیر عوامل انسانی و اقلیمی به‌عنوان نیروی محرکه برجسته‌تر و تعیین‌کننده‌تر می‌شود و چرخه آسیب‌پذیری شکل پایدارتری به خود می‌گیرد. مقادیر R² مؤلفه‌ها بین 372/0 تا 704/0 قدرت تبیینی متوسط تا بسیار بالا مدل را نشان می‌دهد. بر این اساس، بازطراحی پاسخ‌ها از طریق اصلاحات نهادی، برنامه‌ریزی فضایی، نوسازی زیرساخت‌ها و حمایت از کشاورزی پایدار پیشنهاد می‌شود.