بررسی برخی جنبه‌های اکوفیزیولوژیک و کنترل شیمیایی علف ‌هرز مهاجم هزارنی (Butomus umbellatus) در شالیزار

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان

2 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان

3 استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان

4 دانشیار، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

doi
10.22034/ijws.2022.359026.1413
چکیده

هزارنی از علف‌های هرز آبزی خانواده Butomaceae است که در سال‌های اخیر وارد اکوسیستم شالیزار شده است. این مطالعه به‌منظور بررسی برخی جنبه‌های اکوفیزیولوژیک و مدیریت شیمیایی هزارنی اجرا شد. در بررسی‌های میدانی، زمان رویش، ارتفاع، پنجه، گلدهی و چرخه زندگی این علف‌ هرز در اکوسیستم شالیزار و در آزمایشگاه، میزان جوانه‌زنی سوخک‌ها و در آزمایش‌های گلدانی، کارایی علف‌کش‌های خاک‌پاش پیش‌رویشی و پس‌رویشی و نیز علف‌کش‌های برگ‌پاش در کنترل هزارنی بررسی شد. نتایج نشان داد که اراضی باتلاقی، زیستگاه این علف ‌هرز هستند و سوخک اندام‌ اصلی تکثیرشونده هزارنی است. حدود 100% سوخک‌ها هنگام پادل خاک از ریزوم‌ها جدا شده و روی آب شناور و انتقال می‌یابند. ریزوم‌ها و سوخک‌های هزارنی متحمل به غرقاب بودند و از عمق 15 سانتی‌متری یا بیشتر نیز جوانه زدند. گلدهی هزارنی حدود یک هفته قبل از ظهور خوشه‌ برنج شروع شد. هر گیاهچه هزارنی ده‌ها ساقه گل‌دهنده بلند‌تر از ساقه برنج، صدها سوخک دوکی‌شکل به طول حداکثر 25 میلی‌متر با بیش از 95 درصد قوه نامیه تولید کرد. در کاربرد پیش‌رویشی، علف‌کش‌های خاک‌پاش کلومازون+پندی­متالین، اکسادیارژیل، پرتیلاکلر، پندی­متالین و تیوبنکارب کمتر از 65%، و علف‌کش‌های سولفونیل‌اوره پیرازوسولفورون، متازوسولفورون، فلوستوسولفورون و بن‌سولفورون‌متیل بیشتر از 85% هزارنی را کنترل کردند. کارایی سولفونیل‌اوره‌ها در کاربرد پس‌رویشی حدود 10% کمتر بود. کنترل هزارنی با علف‌کش‌های برگ‌پاش پنوکسولام و پروپانیل به‌ترتیب 62 و 70 درصد و بیس‌پایریباک‌سدیم، پنوکسولام+سای‌هالوفوپ‌بوتیل، بنتازون+ام‌ث‌پ‌آ و پیری‌بنزوکسیم به‌ترتیب 80، 86، 89 و 99 درصد بود. بنابراین در مزارع آلوده به هزارنی، کاربرد یک سولفونیل‌اوره خاک‌پاش و یا یک علف‌کش برگ‌پاش مناسب علاوه بر سوروف‌کش اختصاصی توصیه می‌‌شود.