فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف اصلی از این مطالعه، کمّی‌سازی اثر تغییرات پارامترهای اقلیمی بر روی ETo در استان اردبیل است. برای این منظور از سری زمانی ماهانه، فصلی و سالانه ‌ETo (محاسبه شده بر اساس رابطه فائو پنمن مانتیث) و پارامترهای اقلیمی در 10 ایستگاه‌ سینوپتیک استان اردبیل طی سال‌های 1378 تا 1402 استفاده شد. روند تغییرات و ضریب حساسیت نسبی پارامترها در هر سری‌ زمانی محاسبه شد. از حاصل‌ضرب نرخ تغییرات نسبی در ضریب حساسیت هر پارامتر اقلیمی، نرخ مشارکت آن در تغییرات ETo برآورد شد. نتایج روندیابی نشان داد که روند افزایشی ETo سالانه در 60 درصد از ایستگاه‌ها با سطح اطمینان 90 درصد معنی‌دار بود که با نتایج سایر مطالعات در استان‌های غربی کشور مطابقت داشت. همچنین، روند افزایشی پارامترهای دمای بیشینه و کمینه و سرعت باد در مقیاس فصلی و سالانه با سطح اطمینان 90 درصد معنی‌دار بود. میانگین سالانه بیش‌ترین ضریب حساسیت به ترتیب مربوط به دمای بیشینه (40/0)، رطوبت نسبی کمینه (37/0-) و بیشینه (32/0-)، سرعت باد (24/0)، ساعت آفتابی (14/0) و دمای کمینه (03/0) بود. مقادیر ETo بیش‌ترین ضریب حساسیت را به دمای بیشینه و ساعت آفتابی در تابستان و رطوبت نسبی در زمستان و پاییز داشتند. علاوه بر این، سرعت باد و ساعت آفتابی به ترتیب با 21/12 و 39/11- درصد بیش‌ترین نرخ مشارکت را در افزایش و کاهش ETo داشته‌اند. این مقادیر برای پارامترهای رطوبت نسبی بیشینه و کمینه به ترتیب 72/2 و 53/4 درصد دمای هوا و بیشینه و کمینه به ترتیب 41/3 و 96/0 درصد بدست آمد. به عبارت دیگر، کاهش ساعت آفتابی و افزایش سرعت باد در ایستگاه‌های استان اردبیل به ترتیب عامل اصلی کاهش و افزایش ETo بوده است. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهند که، تفاوت نرخ مشارکت پارامترها در تغییرات ETo هر ایستگاه، ناشی از تغییرات ضریب حساسیت و روند پارامترهای اقلیمی در سری‌های زمانی مختلف می‌باشد و آگاهی از این تغییرات در تحلیل روند ETo ضروری است. اگرچه بررسی تغییرات روند پارامترهای اقلیمی در مقیاس‌های بزرگتر از اهمیت بالایی برخوردار است اما تدقیق آنها در سطح حوضه‌ای و استانی نیز ضروری می‌باشد. همچنین، این نتایج اهمیت کمّی‌سازی اثر پارامترهای اقلیمی بر ETo را در مدیریت دقیق‌تر منابع آب کشاورزی نشان‌می‌دهند.