ارزیابی اثرات تغییر کاربری اراضی بر انتشار دی‌اکسیدکربن با استفاده از تحلیل تصاویر ماهواره ای و روش یادگیری عمیق (مطالعه موردی: شهرستان اهواز، ۲۰۱۴-۲۰۲۰)

نویسندگان

1 گروه مهندسی بیوسیستم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

2 گروه مهندسی علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

3 گروه مهندسی بیوسیستم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

doi
10.22059/ijswr.2025.395565.669945
چکیده

تغییرات کاربری اراضی به عنوان یک چالش مهم در زمینه محیط‌زیست و توسعه پایدار، اثرات قابل توجهی بر چرخه کربن و انتشار گازهای گلخانه‌ای، به ویژه دی‌اکسید کربن، دارد. پایش و تحلیل روند تغییرات کاربری اراضی و پوشش گیاهی، به عنوان شاخصی کلیدی برای ارزیابی وضعیت زیست‌محیطی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر تغییرات کاربری اراضی بر انتشار CO₂ در شهرستان اهواز طی سال‌های 2014 تا 2020 میلادی انجام شده است. در این پژوهش، از تصاویر استخراج شده از Google Earth و روش‌های یادگیری عمیق برای طبقه‌بندی کاربری اراضی استفاده شده است. داده‌های مربوط به انتشار CO₂ از پایگاه داده جیوانی استخراج و تحلیل شد. دقت کلی طبقه‌بندی برای سال‌های 2014 و 2020 به ترتیب 55/97 و 86/98 درصد و ضریب کاپا برای سال‌های 2014 و 2020 به ترتیب 36/94 و 06/96 درصد  به دست آمد. نتایج نشان داد که اراضی کشاورزی (47/77 درصد) و اراضی انسان‌ساخت (89/55 درصد) در دوره مورد مطالعه افزایش چشمگیری داشته‌اند، در حالی که اراضی بایر و علفزار کاهش یافته‌اند. تحلیل غلظت CO₂ نیز حاکی از افزایش 28 درصدی آن در سال 2020 نسبت به سال 2014 است. همبستگی منفی متوسطی بین اراضی بایر و میزان انتشار CO₂ مشاهده شد. از سوی دیگر، اراضی کشاورزی (75/0) و مناطق انسان‌ساخت (43/0) همبستگی مثبتی با میزان انتشار CO₂ نشان دادند که این امر احتمالاً ناشی از افزایش فعالیت‌های انسانی و مصرف انرژی است.