انبوهش‌زدایی واحدهای نقشه خاک با استفاده از مدل دسمارت: ترکیب مدل‌های مبتنی بر سیستم درختی و داده‌های جدید خاک‌رخی

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 بخش علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی-دانشگاه شهیدباهنر کرمان

3 عضو هیأت علمی گروه مهندسی علوم خاک، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

doi
10.22059/ijswr.2025.391334.669894
چکیده

نقشه‌های مرسوم خاک بصورت واحدهای چندضلعی می‌باشند که در آن‌ها، واحدهای خاک با مرزهای مشخص از یکدیگر تفکیک شده‌اند اما تغییرات کلاس‌های خاک در واحدها مشخص نمی‌باشد. با توجه به نیاز به اطلاع از تغییرات کلاس‌های خاک‌ در واحدهای نقشه، هدف این مطالعه انبوهش‌زدایی واحدهای نقشه خاک با استفاده از روش دسمارت (DSMART) در منطقه آبیک می‌باشد. مدل دسمارت براساس مدل‌های درخت C5.0، جنگل تصادفی و تقویت گرادیان افراطی در دو سناریو انجام شد: (1) استفاده از اطلاعات واحدهای نقشه خاک موروثی یک میلیونیم کشور و (2) با اطلاعات 230 خاک‌رخ جدید در سطح زیرگروه‌های خاک. عملکرد مدل‌ها و عدم قطعیت آن‌ها با شاخص‌های کمی ارزیابی شدند. در سناریوی اول، میزان صحت کلی نقشه‌ها بین 29/0 تا 37/0 و مقدار کاپا بین 17/0 تا 29/0 متغیر بود که بهترین نتایج از مدل تقویت گرادیان افراطی با شاخص درهمی 74/0 بدست آمد. در سناریوی دوم، در مدل جنگل تصادفی صحت کلی نقشه‌ها از 51/0 تا 63/0 و کاپا از 44/0 تا 60/0 افزایش یافت و شاخص درهمی به 65/0 کاهش یافت. مقایسه این نقشه‌ها با توزیع مکانی زیرگروه‌های خاک منطقه بیانگر تطبیق خوب نقشه‌ها با هم بود، به‌طوریکه در سناریوی دوم به میزان 43 درصد افزایش نشان داد. در سناریوی اول، متغیرهای توپوگرافی، و در سناریوی دوم، میانگین بارندگی و شاخص پوشش گیاهی عمودی بیشترین اهمیت را در مدل‌سازی‌ داشتند. ترکیب داده‌های جدید خاک‌رخی صحت مدل‌سازی را تا 26 درصد افزایش داد. این نتایج کارایی روش دسمارت با اطلاعات خاک‌رخی اضافی در انبوهش‌زدایی واحدهای نقشه خاک موروثی را تأیید می‌کنند.