تاثیر مایهزنی با قارچ های میکوریزای بومی خوزستان و استفاده از کود فسفر بر فعالیت آنزیم فسفاتاز خاک و غلظت برخی عناصر در گیاه ذرت
نویسندگان
1 گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
2 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
3 گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
4 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22059/ijswr.2025.388988.669868چکیده
در کشاورزی پایدار استفاده از قارچهای میکوریزا آربوسکولار برای بهبود رشد گیاه و تغذیه ی گیاه (به ویژه فسفر) از جایگاه ویژه ای برخوردار است. برای درک تاثیر نوع جدایه قارچ میکوریزا و همچنین سطوح متفاوت فسفر، بر فعالیت آنزیم فسفاتاز خاک و نیز بر جذب برخی عناصر در گیاه ذرت، آزمایش گلدانی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی انجام گرفت. تیمارها شامل کود فسفر (سوپر فسفات تریپل در سه سطح شامل 200 کیلوگرم در هکتار (معادل 8/0 گرم در هر گلدان)، 100 کیلوگرم در هکتار (معادل 4/0 گرم در هر گلدان) و شاهد (بدون کود)) و مایهزنی با قارچ میکوریزا (بدون مایهزنی و مایهزنی با F. mosseae strain A1 و F. mosseae strain A2) بود و پس از 3 ماه برداشت گیاه صورت گرفت. فعالیت آنزیم فسفاتاز اسیدی و قلیایی در خاک، غلظت فسفرقابل دسترس در خاک و فسفر ، نیتروژن، منیزیم و پتاسیم در گیاه، وزن خشک گیاه و درصد کلونیزاسیون ریشه گیاه اندازه گیری شد. نتایج نشان داد کاربرد کود فسفر و استفاده از قارچ میکوریزا سبب افزایش وزن خشک گیاه و غلظت فسفر، نیتروژن، پتاسیم و منیزیم اندام هوایی شده است. مایهزنی با قارچ های میکوریزا سبب افزایش کلونیزاسیون ریشه و نیز افزایش فعالیت آنزیمهای فسفاتاز اسیدی (2/25 و 07/37 درصد به ترتیب برای straina A1 و strain A2 ) و قلیایی (5/49 و 06/49 درصد به ترتیب برای strain A1 و strain A2 ) نسبت به تیمار بدون مایهزنی خاک شد؛ ولی با کاربرد کود فسفر این پارامترها کاهش یافتند. به طور کلی ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺑﻪدﺳﺖ آﻣﺪه ﻧﺸﺎن داد که در خاکهای با فسفر کل و اولسن پایین، ﻣﺼﺮف کود ﻓﺴﻔﺮدار و در کنار آن مایهزنی با میکوریزا (ازطریق همزیستی با گیاه)، ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺟﺬب ﺑﻬﺘﺮ عناصر از ﺧﺎک و رﺷﺪ ﺑﻬﺘﺮ گیاه میشود.