فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تبادل پتاسیم بین لایه‌ای کانی‌ها با کاتیون‌های مختلف محلول خاک می‌تواند سبب آزادسازی این شکل پتاسیم و تأمین بخشی از پتاسیم مورد نیاز گیاه در خاک‌های تخلیه شده از پتاسیم شود. توانایی کاتیون‌های مختلف در تبادل پتاسیم در خاک‌های مختلف می‌تواند متفاوت باشد. در تحقیق حاضر، توانایی محلول‌های 01/0 مولار کلرید کلسیم، کلرید سدیم و مخلوط کلرید کلسیم و سدیم در عصاره‌گیری پتاسیم غیرتبادلی از چهار خاک با ویژگی‌های مختلف طی 12 بار عصاره‌گیری 15 دقیقه‌ای و تغییرات در توانایی تثبیت مجدد پتاسیم توسط این خاک‌ها مورد بررسی قرار گرفت. خاک‌های مورد مطالعه دارای مقدار بالایی اسمکتیت در بخش رس بوده و کانی‌های کلریت، ایلیت و پالیگورسکیت نیز به مقدار کمتر یافت می‌شود. در همه خاک‌ها، کلرید سدیم مقدار پتاسیم بیشتری را نسبت به کلرید کلسیم عصاره‌گیری کرد (به ترتیب افزایش 24، 64، 68 و 83 درصدی برای خاک‌های یک، دو، سه و چهار 1، 2، 3 و 4). بیشترین مقدار پتاسیم از خاک سه (Ustorthents) و کمترین آن از خاک 4 (Torriorthents) استخراج شد. اگر چه در سه مرحله اولیه عصاره‌گیری، تفاوت معنی‌داری بین کلرید کلسیم و کلرید سدیم از نظر استخراج پتاسیم وجود نداشت اما در 9 مرحله بعدی، کلرید سدیم مقدار بیشتری پتاسیم را از همه خاک‌ها استخراج کرد (افزایش 47 تا 149 درصدی) که این می‌تواند در نتیجه تأثیر سدیم بر پراکندگی رس‌ها و تماس بیشتر محلول با محل‌های تبادلی و جلوگیری از تثبیت مجدد پتاسیم توسط اسمکتیت‌ها باشد. توانایی تثبیت پتاسیم در خاک یک (Haploxerets) بسیار بیشتر از سایر خاک‌ها بود و خاک‌هایی که تحت تأثیر عصاره‌گیری کلرید سدیم قرار گرفته بودند مقدار کمتری پتاسیم را تثبیت کردند.