فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حصول امنیت غذایی برای بقاء حیات انسانی بسیار مهم است. برنج (Oryza Satvia L.)، یک محصول غذایی مهم جهانی بوده و غذای عمده و اصلی بیش از نصف جمعیت جهان محسوب می‌شود. بر اساس آمار سازمان جهانی خواربار و کشاورزی فائو، سرانه مصرف برنج در ایران 60 درصد بیشتر از میانگین جهانی است؛ بنابراین، رفع کردن موانعی که باعث ایجاد خطر برای این محصول استراتژیک می‌شوند، حائز اهمیت است. در این راستا پژوهش‌های متعدد نشان داده یکی از آلاینده‌های رایج و مهم برنج، کادمیوم می‌باشد که برای گیاهان، حیوانات و انسان سمی است. کادمیوم در هیچ یک از فرایندهای زیستی نقش ندارد و به دلیل حلالیت بالا در آب، تجمع سریع در چرخه غذایی، اثرات سمی شدید بر روی موجودات زنده و طبیعت جهش‌زا، یکی از مهم‌ترین آلاینده‌های فلزات سنگین محسوب می‌شود. گزارشات متعددی در زمینه جذب آسان کادمیوم توسط گیاه برنج و انتقال آن به ساقه و دانه‌های برنج وجود دارد. باتوجه به وجود آلودگی کادمیوم در برخی از شالیزارهای کشور و اهمیت این موضوع در امنیت غذایی، هدف از این مقاله مروری، بررسی عوامل مؤثر بر تجمع کادمیوم در گیاه برنج و بررسی روش‌های مختلف فیزیکی، شیمیایی و بویژه زیستی در کاهش سمیت کادمیوم در برنج می باشد. یافته‌ها نشان داده استفاده از روش‌های اصلاحی شامل تلقیح خاک با میکروارگانیسم‌های مقاوم به کادمیوم و ریزوباکتری‌های محرک رشد گیاه، استفاده از مواد محرک رشد گیاه، مولکول‌های سیگنال دهنده، اصلاح‌کننده‌های آلی و معدنی مانند بیوچار، کمپوست، نیتروژن، آهن، روی، کود دامی، بقایای گیاهی، استفاده از کولتیوارهای برنج با قابلیت پائین جذب کادمیوم، مدیریت آب و... می‌توانند برای کاهش تجمع کادمیوم در برنج استفاده شوند.