فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پایداری خاکدانه یکی از شاخص‌های کلیدی در ارزیابی وضعیت ساختمان خاک به‌شمار می‌رود و به طور قابل توجه تحت تأثیر نوع کاربری اراضی، پوشش گیاهی و سایر ویژگی‌های فیزیکی و محیطی خاک قرار می‌گیرد. این مطالعه به بررسی شاخص‌های پایداری خاکدانه‌ و کربن آلی مرتبط با خاکدانه در خاک سطحی و همچنین میانگین وزنی قطر خاکدانه در خاک زیرسطحی در سه موقعیت شیب پرداخته است. نمونه‌برداری از خاک در دو کاربری شامل باغ زیتون (شامل نیم‌سایه انداز و فاصله بین درختان) و مرتع طبیعی مجاور آن از دو عمق صفر تا 10 و 30 تا 40 سانتی‌متر انجام شد. نتایج تحلیل واریانس نشان داد که تغییر کاربری اراضی و موقعیت شیب، تأثیر معناداری بر میانگین وزنی و هندسی قطر خاکدانه‌ها و همچنین بعد فرکتال آن‌ها در خاک سطحی دارد. در نقاط نمونه‌برداری مرتبط با نیم‎سایه انداز درخت زیتون، بیشترین افزایش در میانگین وزنی و هندسی قطر خاکدانه‌ها مشاهده شد. همچنین، بعد فرکتال خاکدانه‌ها در نیم‌سایه انداز درخت زیتون کاهش معناداری را نشان داد. در مقابل در نقاط مختلف مرتع و فاصله بین درختان، میانگین وزنی و هندسی قطر خاکدانه با کاهش مواجه شد و در پی آن بعد فرکتال افزایش یافت. علاوه بر این نتایج بررسی وضعیت کربن آلی خاک سطحی در خاکدانه‌ها نشان داد که نسبت خاکدانه‌های بزرگ در خاک مسئول تثبیت و حفاظت از کربن آلی در هر سه محل مورد بررسی را دارد. همچنین نتایج این موضوع را تایید کرد که با افزایش عمق خاک پایداری خاکدانه‌ها کاهش می‌یابد که این کاهش در قسمت مرتع محسوس‌تر بود.