فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرسایش خاک و تولید رسوب از جمله تهدیدهای جدی محیط‌زیستی در جهان به شمار می‌رود که تاثیرات منفی زیادی بر کشاورزی، منابع طبیعی و بوم‌سازگان دارد. عدم اطلاع کافی از نتایج روش‌های مختلف برآورد و اندازه‌گیری فرسایش خاک به عنوان یک چالش جدی در مطالعات فرسایش خاک کشور مطرح است. این پژوهش برخی از مهمترین مطالعات انجام‌شده در زمینه فرسایش خاک و رسوبدهی در ایران را بررسی می‌نماید. در ابتدا، مطالعات فرسایش آبی انجام گرفته در داخل کشور در بین سال‌های 1351 و 1403 در پایگاه‌های مختلف علمی مانند پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، بانک اطلاعات نشریات کشور و Google Scholar جست‌و‌جو و جمع‌آوری شد. منابع علمی مزبور از جوانب و دیدگاه‌های مختلف طبقه‌بندی شده و مورد تحلیل قرار گرفتند. سپس روش‌های مختلف اندازه‌گیری و برآورد فرسایش خاک، از جمله مدل‌های ریاضی و تجربی و همچنین برآوردهای موجود از میزان فرسایش خاک و رسوبدهی در ایران ارائه و معرفی شدند. نتایج مطالعات بررسی شده نشان می‌دهند که میزان فرسایش خاک در حوزه‌های آبخیز مختلف ایران به‌طور قابل‌توجهی متفاوت است و به طور متوسط بین 5 تا 68 تن در هکتار در سال گزارش شده است. این تفاوت‌ها تحت تاثیر عوامل اقلیمی و محلی ازجمله ویژگی‌های جغرافیایی، نوع خاک، پوشش گیاهی، ناهمواری و فعالیت‌های انسانی قرار دارند. توزیع مکانی استفاده از مدل‌های RUSLE، MPSIAC، EPM، WEPP، ICONA و SLEMSA در کشور ارائه شده است. برخی از مطالعات فرسایش خاک در کشور بدون درنظر گرفتن فرضیات و دامنه کاربرد مدل‌ها، از مدل‌ها برای تخمین فرسایش خاک پرداخته‌اند. یافته‌های مبتنی بر تحلیل‌های مقایسه‌ای مطالعات فرسایش خاک در مقیاس کشوری، ضمن شناسایی خلاها و فرصت‌های تحقیقاتی می‌تواند موجب بهبود برنامه‌های مدیریت خاک و حفظ منابع طبیعی در ایران شود.