استفاده از زیست‌سنجی غیرمستقیم کمّی بذر به‌عنوان روشی سودمند جهت ارزیابی تحمل به علف‌کش-ها در کولتیوارهای گندم

نویسندگان

1 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران

2 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران

3 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران

4 دانشجوی دکتری، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران

5 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران

doi
10.22092/IJWS.2020.1602.1290
چکیده

این پژوهش با هدف استفاده از روش زیست­سنجی غیرمستقیم کمّی بذر و برآورد متغیر غلظت مؤثر 50 درصد ماده­ فعال علف‌کش، به­عنوان روشی سودمند جهت ارزیابی تحمل به علف­کش­ در کولتیوارهای گندم در برنامه­های به­نژادی انجام شد. ابتدا با استفاده از زیست­سنجی مقدماتی و اندازه­گیری صفات ریخت­شناختی مختلف در سطح پتری­دیش روی گیاهچه­های هفت کولتیوار گندم تحت تیمار چندین غلظت­ از علف­کش­های بروموکسینیل+ام­سی­پی­آ، توفوردی+ام‌سی‌پی‌آ و متری­بوزین، حداکثر غلظت قابل‌ تحمل و متحمل­ترین کولتیوار و بهترین صفت برای آزمون زیست­سنجی انتخاب شد. سپس در آزمایش زیست­سنجی بذر، با اندازه‌گیری صفات مختلف ریخت­شناختی روی گیاهچه­های کشت شده در پتری­دیش، کولتیوار متحمل­تر انتخاب شده در آزمون مقدماتی، تحت تیمار هشت غلظت از علف­کش­ها به­همراه شاهد بدون علف­کش قرار گرفت و به­کمک روش­های مبتنی بر رگرسیون غیرخطی، مقدار غلظت مؤثر 50 درصد محاسبه شد که برای علف­کش­های بروموکسینیل+ام­سی­پی­آ، توفوردی+ام­سی­پی­آ و متری­بوزین به­ترتیب 517/0 و 098/0 لیتر و 285/0 کیلوگرم از ماده­ی فعال در هکتار برآورد شد. بر اساس نتایج، صفت طول اندام هوایی گیاهچه­ها، صفتی مطلوب برای انجام زیست­سنجی بذر بود. در طی دو مرحله آزمون، در میان ارقام انتخابی، کولتیوار قدس نسبت به علف‌کش مورد استفاده متحمل­تر بود که می­تواند جهت برآورد متغیر غلظت مؤثر 50 درصد ماده­ فعال در هکتار مورد استفاده قرار گیرد.