بررسی امکان اصلاح خاکهای کمبازده شنی با استفاده از کربوکسیمتیل سلولز و اسید هیومیک
نویسندگان
1 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
2 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج-ایران
3 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
4 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
5 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
6 موسسه علوم زمین، بخش علوم خاک، دانشگاه لایبنیتس هانوفر، هانوفر، آلمان،
7 گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران،
doi
10.22059/ijswr.2025.387162.669853چکیده
خاکهای شنی به دلیل کمبود ماده آلی (OC)، ظرفیت تبادل کاتیونی (CEC) و نگهداشت آب، بهرهوری کمی دارند. هدف این مطالعه، تعیین مقادیر بهینه اسید هیومیک (HA) و کربوکسیمتیل سلولز (CMC) بهعنوان اصلاحکنندههای خاک و ارزیابی اثربخشی آنها در بهبود برخی ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خاک شنی بود. این تحقیق بهصورت یک طرح آزمایشی کاملاً تصادفی شامل 10 تیمار (شاهد، اسیدهیومیک در سه سطح ۱، 2 و 3 گرم بر کیلوگرم خاک در ترکیب با کربوکسیمتیل سلولز در سه سطح 1، 2 و 5 گرم بر کیلوگرم خاک) در سه تکرار انجام شد. پس از پایان دوره خوابانیدن (3 ماه)، خصوصیات خاک شامل درصد رطوبت اشباع (SP)، جرم مخصوص ظاهری (BD)، بافت، قابلیت هدایت الکتریکی عصاره گل اشباع (ECe)، pH، OC و CEC اندازهگیری شدند. تجزیه واریانس نشان داد که تیمارهای HA و CMC تأثیر معنیدار بر CEC (58/4 تا 31/5 سانتی مول بار بر کیلوگرم)، OC (28/0 تا 41/0 درصد)،ECe (33/0 تا 56/0 dSm-1)، BD ( 31/1 تا 59/1 gcm-3) و SP تا (66/37 28/43 درصد) داشتند. نتایج آزمایشگاهی، نتایج آماری و خوشهبندی تیمارها نشان داد، تیمار ۲ گرم بر کیلوگرم HA به همراه ۵ گرم بر کیلوگرم CMC بیشترین تأثیر را در بهبود خاک داشت، بهطوریکه نسبت به خاک شاهد، کربن آلی 153 درصد، ظرفیت تبادل کاتیونی 52 درصد و رطوبت اشباع 8 درصد افزایش و جرم مخصوص ظاهری 4 درصد کاهش یافت. این نتایج کاربرد HA و CMC را بهعنوان روشی مؤثر برای بهبود خاکهای شنی در مناطق خشک و نیمهخشک پیشنهاد میدهد.
