فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

استفاده از پلاستیک‌ها امروزه در زندگی بشر بسیار رواج داشته و کنار گذاشتن آن امکان پذیر نیست. میکروپلاستیک‌ها به دو نوع اولیه و ثانویه تقسیم می‌شوند. میکروپلاستیک‌های اولیه در ساخت محصولاتی مثل لوازم بهداشتی و آرایشی استفاده می‌شوند و میکروپلاستیک‌های ثانویه در اثر عوامل محیطی از پلاستیک‌های درشت به ذرات ریزتر میکروپلاستیک تبدیل شده و وارد خاک می‌شوند. میکروپلاستیک‌ها ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک را تغییر می‌دهند. در این مطالعه، تأثیر میکروپلاستیک‌ پلی‌اتیلن‌ترفتالات (PET) بر برخی ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی خاک در زمین‌های مرتعی و کشاورزی در حوضه آبریز نهرمیان بررسی شد. پس از احداث کرت‌های آزمایشی و افزودن میکروپلاستیک PET با اندازه‌های کوچک‌تر از 500 میکرومتر به خاک، سه مرحله آبیاری و شخم سطحی در کرت‌های کشاورزی انجام شد، در حالی که در کرت‌های مرتعی سه رخداد بارش و سه مرحله شخم سطحی صورت گرفت. ویژگی‌هایی مانند درصد رس، سیلت و ماسه، pH، سدیم (Na)، پتاسیم (K)، هدایت الکتریکی (EC) و کربن آلی (OC) متغییرهایی بودند که پیش از افزودن ذرات میکروپلاستیک‌ و پس از اضافه کردن آن‌ها در خاک و طی مراحل آبیاری، بارش و شخم سطحی، در خاک اندازه‌گیری شدند. درکرت‌های مرتعی، پس از وارد کردن میکروپلاستیک‌ها به خاک، تمامی ویژگی‌های شیمیایی مورد بررسی، به جز  pH، افزایش غیرمعنی‌دار داشتند. میزان رس2 درصد و سیلت19/0 درصد افزایش یافتند، در حالی که ماسه 04/6 درصد کاهش یافت. در کرت‌های کشاورزی، pH (t-value = 4.3, p = 0.002)  و K(t-value = 5.9, p = 0.001)  به‌طور معنی‌دار افزایش یافتند، در حالی که Na و OC افزایش غیرمعنی‌داری داشتند و EC  کاهش یافت. درصد رس خاک t-value = 3.99, p = 0.003) ) به صورت معنی دار کاهش یافت، در حالی که درصد سیلت   t-value = 2.33, p = 0.042) )و ماسه خاک t-value = 4.93, p = 0.001) ) به‌طور معنی‌داری افزایش یافتند. با توجه به آبیاری غرقابی در کرت‌های کشاورزی بیشتر تغییرات در بافت خاک مربوط به فرسایش سطحی است و ورود میکروپلاستیک PET تغییر ملموسی در بافت خاک نداشت زیرا در کرت‌های مرتع تغییرات معنی داری در بافت خاک رخ نداد. بنابراین تاثیر میکروپلاستیک‌ها بر بافت خاک نیاز به تحقیقات وسیع‌تری دارد. اما ورود میکروپلاستیک‌ها در خاک در طول زمان بر ویژگی‌های شیمیایی آن تأثیر می‌گذارد. این تأثیرات بسته به نوع کاربری اراضی، نوع خاک و مدت زمان حضور میکرپلاستیک‌ها در خاک متفاوت است.