اثر اندازه ذرات هیدروچار بر ویژگی‌های فیزیکی و هیدرولیکی خاک لوم‌شنی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

2 استاد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

3 دانش آموخته دکتری، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

doi
10.22059/ijswr.2025.385398.669838
چکیده

تبدیل زیست‌توده‌ گیاهی به هیدروچار به‌عنوان راه‌حلی برای بهبود ویژگی‌های فیزیکی و هیدرولیکی خاک توصیه می‌شود. هدف از انجام این پژوهش بررسی اثر اندازه ذرات هیدروچار ساقه آفتابگردان بر ویژگی‌های فیریکی و هیدرولیکی خاک بود. به‌منظور بررسی ویژگی‌های فیزیکی و هیدرولیکی از ترکیب 3 درصد وزنی سه اندازه 5/0-0، 1-5/0 و 2-1 میلی‌متر ذرات هیدروچار ساقه آفتابگردان با یک خاک لوم‌شنی استفاده شد. پارامترهای جرم مخصوص ظاهری، تخلخل، رطوبت اشباع، رطوبت ظرفیت مزرعه، آب قابل دسترس، رطوبت در نقطه پژمردگی دائم، شدت جریان، سرعت جریان، هدایت هیدرولیکی، سرعت آب حفره‌ای و منحنی رطوبتی اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که اندازه ذرات هیدروچار ساقه آفتابگردان تأثیر معنی‌دار بر ویژگی‌های فیزیکی و هیدرولیکی خاک دارد. اثرگذارترین عامل بر پارامترهای اندازه‌گیری‌شده مربوط به هیدروچار با اندازه ذرات 5/0-0 میلی‌متر بود که باعث کاهش 36/21 درصدی جرم مخصوص ظاهری، افزایش 58/30، 73/26، 27/49، 7/118 و 10/34 درصدی تخلخل، رطوبت اشباع، رطوبت ظرفیت مزرعه، رطوبت پژمردگی دائم و آب قابل دسترس نسبت به خاک شاهد شد. کاربرد هیدروچار با اندازه ذرات 5/0-0 میلی‌متر همچنین موجب کاهش 42/65 درصدی شدت جریان، سرعت جریان، هدایت هیدرولیکی و کاهش 65/73 درصدی سرعت آب حفره‌ای نسبت به خاک شاهد شد. بررسی منحنی مشخصه رطوبتی نشان داد هیدروچار با افزایش منافذ متوسط و ریز موجب افزایش نگهداشت آب در مکش‌های مختلف به‌ویژه در مکش 0 تا 2000 سانتی‌متر شد.