مقایسه عملکرد و اجزا عملکرد گندم رقم سیروان در خاک‌های شنی اصلاح‌شده و اصلاح‌نشده در شرایط گلخانه‌ای

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

2 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

4 پژوهشگر ارشد مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آب کوهین، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران،

5 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

6 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

doi
10.22059/ijswr.2025.386948.669852
چکیده

علیرغم نقش محوری گندم در تغذیه و اقتصاد جوامع کشت گندم در حال حاضر با چالش­های جدی مانند تغییر اقلیمی و کمبود آب مواجه است. در این پژوهش اثرات رس بنتونیت (25/6 و 5/12 g kg-1) ، کربوکسی­متیل­سلولز ( 3 و 5 g kg-1) و مخلوط دو جدایه از باکتری­های اندوفیت Pantoea agglomerans (R11) و رایزوشیت Pseudomonas sp (E1)، (10 و 20 mL. kg-1) برای اصلاح خصوصیات خاک بر روی رشد، عملکرد و اجزاء عملکرد گندم رقم سیروان در شرایط گلخانه­ای و در قالب طرح آماری کاملا تصادفی مورد بررسی قرار گرفت. ابتدا تیمارهای موثر بر خصوصیات خاک در طی دوره انکوباسیون شناسایی شدند و 5 تیمار ترکیبی منتخب شامل B6.25C5M20؛ B12.5C5M10؛ B12.5C5M20؛ B12.5C3M20 وB12.5C3M10 به همراه نمونه شاهد مثبت و منفی در مجموع 7 تیمار با 3 تکرار و 21 گلدان تهیه شد. در هر گلدان تعداد 5 بذر گندم کاشته شد و خصوصیات مورفومتری و عملکرد گندم اندازه­گیری شدند. نتایج نشان داد تیمار B12.5C5M20 بیشترین اثر را بر عملکرد گندم و اجزاء عملکرد دارد. به طوری­که باعث افزایش معنی­دار طول خوشه (33/5 -33/7(cm  طول ریشه ( cm 13/2- 67/9)، تعداد گلچه (66/10- 3/15 عدد)، تعداد دانه در سنبله (33/8-67/20 عدد)، وزن هزار دانه (g 26/10- 13/25)، عملکرد بیولوژیک (g 39/2- 28/6)، عملکرد دانه (g 47/0- 43/2) نسبت به تیمار شاهد شد، ارتفاع گیاه و شاخص برداشت با وجود افزایش نسبت به گیاه شاهد تفاوت معنی­داری نشان ندادند. اصلاح خاک شنی با تیمارهای به کار رفته راهکاری مفید برای تولید گندم در این اراضی می­باشد.