گستره و تنوع آثار هیئت در تمدن اسلامی

نویسندگان

1 استادیار، عضو هیأت علمی پژوهشکدۀ تاریخ علم دانشگاه تهران

doi
چکیده

ستاره‌شناسی یونانی از طریق کتاب مجسطی بطلمیوس به زبان عربی وارد شد و توانست منشأ آثار گوناگون علمی در عالم اسلام شود. هیئت که نمایندۀ وجه کیهان‌شناسانۀ نجوم در تمدن اسلامی است، آهسته آهسته از دیگر رشته‌های نجوم مجزا شد و تبدیل به یک رشتۀ خاص و مستقل از دانش نجوم گردید. در این مقاله تلاش شده، بیشتر آثار شناخته شده که در زمینۀ علم هیئت در تمدن اسلامی نوشته شده‌اند معرفی گردیده و طبقه‌بندی شوند. ویژگی‌های هر کدام از این آثار با مراجعه به نسخ خطی به جا مانده از این آثار ذکر می‌شود و خصوصیات علمی مهم‌ترینِ آنها با یکدیگر مقایسه می‌شود. در انتها جامع‌ترین آثار هیئت را که بیشتر آنها در قرن هفتم هجری نوشته شدند، با تفصیل بیشتری بررسی خواهیم کرد.