فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه تغییر کاربری مراتع و چمنزارها و تبدیل آن‌ها به زمین‌های زراعی موجب تضعیف خصوصیات خاک و هدررفت کربن و نیتروژن خاک می‌شود. هدف این پژوهش واسنجی و اعتبارسنجی مدل سنچری به‌منظور تجزیه‌وتحلیل منابع کربن و نیتروژن آلی خاک از سال 1900 (پوشش گیاهی بومی قبل از تغییر کاربری و مدیریت) تا سال 2020 (وضعیت کنونی) و تعریف سناریوهای مدیریتی تا سال 2100 برای چمنزارها، مراتع و مزارع منطقه سارال استان کردستان است. نتایج نشان داد ورودی کربن آلی به خاک طی سال‌های 1963 تا 2009 پس از تغییر کاربری‌های مرتع به مزارع نخود و چمنزار به مزارع گندم به ترتیب 96/0 و 05/1 مگاگرم در هکتار در سال کاهش‌یافته است. بیشترین مقادیر ذخایر کربن و نیتروژن آلی در اثر اعمال سناریو 3 (چرای حداقل دام با کوددهی بعلاوه مدیریت تناوب زراعی، بی‌خاکورزی و کوددهی) از سال 2020 لغایت 2100 در کاربری چمنزار به ترتیب با 16/71 و 01/4 مگاگرم در هکتار و کمترین مقادیر ذخایر کربن و نیتروژن آلی از سال 1978 لغایت 2009 به ترتیب در کاربری گندم با 75/27 و کاربری نخود با 29/2 مگاگرم در هکتار برآورد شد. نتایج مؤید آن است مدیریت چرای حداقل همراه با مصرف کود اوره در مراتع و چمنزارها و رعایت تناوب زراعی گندم – نخود – گندم - گل‌رنگ و بی‌خاکورزی و کشت مستقیم همراه با کوددهی با کود اوره، سوپر فسفات و کود حیوانی بهترین راهکارها و سناریوهای تعریف‌شده در جبران ذخایر کربن و نیتروژن آلی خاک و دستیابی به تولید پایدار در زراعت گندم و نخود در منطقه سارال کردستان است.