ارزیابی و اعتبار سنجی داده های ماهواره GRACE با شاخص منابع آب زیرزمینی در آبخوان دشت قزوین

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، تهران، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، گروه آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

3 استاد گروه آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22059/ijswr.2025.383301.669806
چکیده

برداشت بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی، منجر به افت تراز سطح آب زیرزمینی در سفره‌های آب‌ زیرزمینی در کشور شده است. با توجه به این که در بعضی آبخوان‌ها، تعداد و پراکنش چاه‌های مشاهده‌ای کافی نیست، از این رو با استفاده از تکنیک سنجش از دور می‌توان نوسانات تراز سطح آب زیرزمینی را پایش کرد. دشت قزوین به دلیل وابستگی شدید به آب زیرزمینی در بخش‌های شرب، صنعت و به ویژه کشاورزی، به عنوان منطقه مورد مطالعه انتخاب شد. نوسانات تراز آب زیرزمینی دشت قزوین در دوره‌ی 2022-2002 با استفاده از داده‌های ماهواره GRACE و داده‌های چاه‌های مشاهده‌ای مورد بررسی قرار گرفت. در این مقاله، به منظور دقت بیشتر، نوسانات سطح آب زیرزمینی در دشت قزوین با استفاده از داده‌های دو الگوریتم JPL,CSR ماهواره GRACE و همچنین شاخص منبع آب زیرزمینی (GRI) در مقیاس زمانی ماهانه، بررسی گردید. نشان نتایج می‌دهد که داده‌های دو الگوریتم ماهواره GRACE و شاخص GRI از یک روندی پیروی می‌کنند. همچنین داده‌های دو الگوریتم ماهواره GRACE و شاخص GRI دشت قزوین مورد ارزیابی و صحت سنجی قرار گرفت. شاخص‌های آماری ضریب تعیین، همبستگی، نش ساتکلیف و میانگین مطلق خطا به منظور راستی آزمائی بین دو سری داده‌های ماهواره‌ای و شاخص GRI استفاده گردید. ضریب تعیین و همبستگی محصول CSR  به ترتیب برابر با 83/0 و 91/0 ، نش ساتکلیف محصول JPL برابر با 72/0، که بیانگر صحت و دقت بالای داده‌های ماهواره GRACE می‌باشد. با توجه به این تحقیق می‌توان پیشنهاد داد که در آبخوان‌ها فاقد آمار و یا داده‌های اندک، می‌توان از کارآئی داده‌های ماهواره GRACE استفاده کرد.