فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آگاهی از کیفیت آب رودخانه‌ها برای برنامه‌ریزی و حفاظت منابع آبی ضروری است. کفزیان، به‌ویژه درشت بی‌مهرگان کفزی، به‌طور دقیق برای شرایط کیفی آب را نشان می‌دهند. در این پژوهش برای محاسبه شاخص‌های کیفی IRWQISC و NSFWQI و زیستی BMWP، ASPT، FBI و شانون وینر، 6 ایستگاه در مسیر رودخانه ارس انتخاب شد (3 ایستگاه قبل و 3 ایستگاه بعد از شهر آگاراک). نمونه‌برداری‌ها در پاییز 1401 انجام شد و پارامترهای مختلف مانند کدورت، دمای آب، اکسیژن محلول، نیترات، فسفات کل، کلیفرم مدفوعی، BOD5، EC و PH اندازه‌گیری شد. درمجموع 21 گروه از کفزیان شناسایی شد و ایستگاه 2 با 17 گروه زیستی بیشترین تنوع و ایستگاه 4 با 7 گروه کمترین تنوع را داشت. نتایج NSFWQI نشان داد که آب ایستگاه 1 دارای کیفیت خوب و بقیه ایستگاه‌ها دارای کیفیت متوسط است. بر اساس IRWQISC، ایستگاه‌های 1 و 3 دارای کیفیت متوسط و بقیه ایستگاه‌ها کیفیت نسبتاً بد دارند. شاخص BMWP کیفیت ایستگاه‌های اول تا سوم را متوسط و ایستگاه‌های چهارم تا ششم را بد ارزیابی کرد. شاخص ASPT نشان داد که ایستگاه‌های اول، دوم، پنجم و ششم دارای آلودگی متوسط احتمالی و ایستگاه‌های سوم و چهارم دارای آلودگی شدید احتمالی هستند. شاخص HFBI کیفیت آب را در ایستگاه‌های اول، سوم، چهارم و پنجم خوب، ایستگاه دوم ضعیف و ایستگاه ششم متوسط ارزیابی کرد. شاخص شانون - وینر نیز کاهش کیفیت آب از ایستگاه اول به سوم و افزایش آن از ایستگاه سوم به بعد را نشان داد. تحلیل ضرایب همبستگی نشان‌دهنده همبستگی مثبت بین کدورت، BOD، نیترات و فسفات بود. این نتایج نشان‌دهنده آلودگی ایستگاه‌های بعد از آگاراک و کاهش کیفیت آب در این ناحیه به دلیل وجود یک کانون آلاینده محیطی در آگاراک است که باعث تغییر جامعه زیست‌مندان کفزی و شرایط اکولوژیکی منطقه شده است.