چالشهای اندازهگیری و برآورد فاکتور فرسایشپذیری خاک (K) مدل (R)USLE در مراتع مناطق خشک
نویسندگان
1 علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، داشگاه تهران، کرج، ایران
2 گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
3 علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
4 پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری ، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ، تهران، ایران
5 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)، مشهد، ایران
doi
10.22059/ijswr.2024.386195.669845چکیده
هدف از این تحقیق تعیین فاکتور فرسایشپذیری (K) معادله جهانی هدر رفت خاک (USLE) به روش مستقیم با بهرهگیری از کرتهای رواناب طبیعی () و مقایسه آن با روش غیرمستقیم برآوردی با نموگراف USLE () در مراتع مناطق خشک در پایگاه تحقیقات حفاظت خاک سنگانه واقع در شمالشرق ایران بود. دادههای هدر رفت خاک در 19 کرت با طول 20 و 25 متر، و شرایط مختلف از نظر خاک، شیب، پوشش گیاهی و سنگریزه سطحی تحت 20 رخداد بارندگی از سال 1379-1375 و 1388-1385 اندازهگیری شد. نتایج نشان داد شدت متوسط و حداکثر شدت 30 دقیقهای نسبت به شاخص فرسایندگی باران () همبستگی بیشتری با هدر رفت خاک داشتند. بر اساس نتایج حاصل شده، به ترتیب حداقل 12، 14 و 24 برابر بهدست آمده از دادههای هدر رفت خاک میانگین بلندمدت سالانه، سال با بیشترین سهم از کل هدر رفت خاک و شدیدترین رخداد () است. دلایل احتمالی اصلی برای این بیش برآوردی شدت کم رخدادهای فرساینده و عدم قطعیتهای مربوط به اندازهگیری هدر رفت خاک و دیگر فاکتورهای مدل USLE در مراتع خشک هستند. بنابراین، بر اساس بیشبرآوردی نموگراف USLE، تحقیقات بیشتری به ویژه با دوره آماری طولانیتر یا با استفاده از شبیهساز باران با شدت 63 میلیمتر بر ساعت در شرایط میدانی برای توسعه روابط مناسب برای برآورد فاکتور K در مراتع مناطق خشک مورد نیاز است.