تحول دگرگونی، دگرشکلی و میگماتیتی شدن در آمفیبولیت‌های منطقه جنوب خاور الیگودرز (پهنه سنندج- سیرجان)

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

3 گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

4 گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

doi
10.22071/gsj.2025.540575.2220
چکیده

پژوهش حاضر به بررسی فرایندهای دگرگونی، میگماتیتی‌شدن و دگرشکلی در آمفیبولیت‌های منطقه جنوب‌خاور الیگودرز، واقع در بخش مرکزی پهنه سنندج–سیرجان می‌پردازد. این سنگ‌های دگرگونی به‌صورت توده‌های عدسی (لنزی) رخنمون یافته‌اند و مجموعه کانی‌شناسی شامل آمفیبول، تیتانیت، کلینوزوئیزیت، زوئیزیت، کوارتز، گارنت، پلاژیوکلاز، بیوتیت و مقادیر اندک زیرکن را نشان می‌دهند. حضور بافت‌های لیپدوگرانوبلاستیک، گرانوبلاستیک، نماتوبلاستیک و دیابلاستیک همراه با برگ‌وارگی آناستاموزینگ و فابریک‌های S/C تا ʹS/C، بیانگر دگرشکلی دینامیکی در این سنگ‌هاست. پاراژنز کانی‌ها گذار از رخساره آمفیبولیت بالایی (تا مرز گرانولیت) و سپس سیر قهقرایی به‌سوی رخساره شیست سبز را نشان می‌دهد. بر اساس محاسبات ترمودینامیکی، این سنگ‌ها در دماهای بالا (حدود ۶۵۰ تا ۸۶۰ درجه سانتی‌گراد) و فشارهای متوسط (6/5 تا ۹ کیلوبار) دچار دگرگونی و میگماتیتی‌ شده‌اند که بیانگر شیب زمین‌گرمایی بالا است. حضور گسترده‌ ساختارهای بودین و میلونیتی، همراه با شواهد ذوب جزئی، بیانگر میگماتیتی‌شدن متاتکسیتی تحت فشار و دمای بالا است. ساختارهای بودین‌واره در نواحی لوکوسوم و ملانوسوم، چین‌خوردگی لوکوسوم، و ریزساختارهایی مانند خاموشی موجی، خاموشی تخته‌شطرنجی، ماکل پلی‌سنتتیک و مهاجرت مرز دانه‌ای، بیانگر دگرشکلی حین و پس از تبلور هستند. در کل، دگرشکلی این منطقه شامل دگرشکلی دینامیکی پهنه‌­برشی، دگرشکلی در حضور مذاب و دگرشکلی در حالت جامد پیش و پس از تبلور بوده است.