فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف اصلی تحقیق حاضر تدوین برنامه کشت بهینه محصولات زراعی حوضه آبریز تجن بود. بدین منظور از دو مدل رایج برنامه‌ریزی ریاضی قطعی شامل برنامه‌ریزی خطی و  آرمانی و مدل غیرقطعی برنامه­ریزی خاکستری استفاده شد. در این راستا اطلاعات سری زمانی محصولات زراعی منتخب، منابع آب حوضه و میزان مصارف آب در بخش کشاورزی طی سال‌های 1400-1396 حاصل از گزارشات سالانه کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی و شرکت سهامی آب منطقه‌ای استان مازندران گردآوری شد. نتایج حاکی از آن است الگوی آرمانی به لحاظ سودآوری از الگوی خطی بدتر و به لحاظ محیط­زیستی از این الگو بهتر است و می‌توان نتیجه گرفت که الگوی آرمانی میانه بین الگوهای فعلی و خطی است. اگر ملاک تعیین الگوی بهینه، سودآوری و صرفه‌جویی در مصرف نهاده‌های مختل‌کننده پایداری باشد، الگوی خاکستری با میانگین کاهش 23، 22 و 50 درصدی به ترتیب در استفاده از آب، کودهای شیمیایی و سموم کشاورزی ( بر اساس دامنه صرفه­جویی در مصرف نهاده­های مذکور)، الگوی مناسب‌تری جهت توصیه می‌باشد. همچنین، این الگو امکان کسب 21818 میلیارد ریال سود ناخالص را تنها از کشت محصولات جو، ذرت دانه‌ای و برنج تضمین می‌نماید. علاوه بر این، مدل‌های برنامه‌ریزی خطی و آرمانی نمی‌توانند برنامه مناسبی در شرایط ترسالی/خشکسالی به کشاورزان ارائه نمایند. لذا، پیشنهاد می‌شود فعالیت‌های ترویجی در راستای آگاهی‌بخشی در خصوص منافع حاصل از پیاده‌سازی مدل برنامه‌ریزی خاکستری بر آب و خاک منطقه و درآمد کشاورزان انجام شود.