فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرسایش ناشی از آب و انتقال و رسوب‌گذاری در حوضه‌های آبخیز منجر به اثرات محلی و برون محلی می‌گردد که باعث آسیب قابل توجهی به اراضی و زیرساخت‌ها می‌شود. شناخت منشاء تولید رسوب در سیستم‌های رودخانه‌ای برای مدیریت موثر حوضه آبخیز ضروری است. از چالش‌های مهم منشایابی رسوب کاربرد ردیاب‌های مناسب است. بدین ترتیب هدف از این مطالعه بررسی کارایی شاخص‌های هوازدگی و عناصر ژئوشیمیایی در منشایابی منابع رسوب زیرحوضه‌ها در حوضه آبخیز الوند است. ابتدا 27 نمونه از خروجی سه زیرحوضه به عنوان منبع رسوب و 9 نمونه از خروجی حوضه اصلی به عنوان رسوب هدف نمونه‌برداری شد. پس از آماده سازی نمونه‌ها 9 عنصر ژئوشیمیایی شامل (Al, Ca, Fe, k, Na, Mg, Si, Ti)  با اندازه ذرات کوچکتر از 125 میکرون انداره‌گیری شدند. و 42 شاخص هوازدگی  بر اساس عناصر ژئوشیمیایی در نمونه‌های رسوب منبع و نمونه‌های رسوب هدف محاسبه شدند. با استفاده از تحلیل آماری کروسکال-والیس و تحلیل آماری تابع تشخیص، سه عنصر ژئوشیمیایی (Na, Mg, Si)  و سه شاخص هوازدگی (CPA, ALK, R) به عنوان ردیاب‌های بهینه در تفکیک منابع رسوب انتخاب شدند. تکنیک تعیین سهم منابع رسوب براساس مدل بیسین تهیه و درصد سهم هر یک از منابع رسوب تعیین شد که میزان سهم تولید رسوب هر یک از زیر حوضه‌ها شامل زیر حوضه 1 (قلعه شاهین)،  زیر حوضه 2 (پاتاق) و زیر حوضه 3 (ریجاب) به ترتیب مقادیر 7/97 % ، 8/0 % و 1/1%  به دست آمد. بر اساس ردیاب‌های ذکر شده در فوق زیرحوضه قلعه شاهین به عنوان منبع رسوب غالب شناسایی شد. نتایج نشان داد ترکیبی از شاخص‌های هوازدگی و عناصر ژئوشیمیایی می‌توانند ترکیب مناسبی از ردیاب‌ها را ایجاد نماید تا در منشأیابی رسوب مورد استفاده قرار گیرد.