بررسی تاثیر برخی مواد آلی، معدنی و باکتریهای محرک رشد گیاه در اصلاح خصوصیات فیزیکی و شیمیایی یک خاک اِنتیسول شنی
نویسندگان
1 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
2 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منتبع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
3 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
4 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
5 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
doi
10.22059/ijswr.2024.383092.669803چکیده
هدف این مطالعه دستیابی به یک ترکیب مناسب از مواد آلی، معدنی و ریزجانداران برگزیده برای اصلاح خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و زیستی لایه سطحی (20-0 سانتیمتری) یک خاک شنی غیرشور (انتیسول)، از رسوبات بادی نجمآباد کرج بود. طرح آزمایشی فاکتوریل کاملا تصادفی شامل سه سطح بنتونیت B0)، B20 و (B40 به ترتیب 0، 20 و 40 Mgha-1، سه سطح کربوکسیمتیل سلولز (C0،C3 و C5) به ترتیب 0، 3 و 5 gkg-1 و مخلوط دو جدایه از باکتری اندوفیت (Pseudomonas sp) و رایزوشیت (Pantoea agglomerans) در سه سطح M0)، M20 و M40) به ترتیب 0، 20، و 40 mLkg-1 و مجموعا 27 تیمار با 3 تکرار (81 واحد آزمایشی) تهیه و اجرا شد. جهت تجزیه و تحلیل دادهها و شناسایی تیمارهای برتر از روشهای آماری چند متغیره شامل تحلیل مولفههای اصلی، خوشهبندی سلسله مراتبی و خوشهبندی دو مرحلهای استفاده شد. طبق خوشهبندی دو مرحلهای و بر اساس درجه اهمیت نسبی (RI) متغیرهای آهن قابل جذب (RI=1) ، میانگین وزنی قطر خاکدانهها (RI=0.99) ، رطوبت ظرفیت زراعی (RI=0.97)، نیتروژن کل (RI=0.87)، پتاسیم قابل جذب (RI=0.83) و آنزیم دهیدروژناز (RI=0.8) به ترتیب به عنوان مهمترین متغیرها شناخته شدند. متغیرهای آهن قابل جذب با دامنه تغییر 75/1 تا 08/7 mgkg-1، میانگین وزنی قطر خاکدانهها با دامنه تغییر 31/0 تا 15/1 mm، نیتروژن کل با دامنه تغییر 014/0 تا 06/0 %، رطوبت ظرفیت زراعی با دامنه تغییر 03/8 تا 82/12 %، پتاسیم قابل جذب با دامنه تغییر 8/280 تا 66/416 mgkg-1و آنزیم دهیدروژناز با دامنه تغییر 07/0 تا 148/0 μgTPF(g soil 24h)-1 دارای بیشترین تاثیر در تفکیک تیمارها به خوشههای مختلف بودند. نتایج این مطالعه نشان داد تیمارهای B20 C5 M20، B40 C5 M10، B40 C5 M20، B40 C3 M20 و B40 C3 M10 از عملکرد بهتری جهت اصلاح برخی خصوصیات خاک نسبت به سایر تیمارها برخوردار هستند.