بررسی تاثیر برخی مواد آلی، معدنی و باکتری‌های محرک رشد گیاه در اصلاح خصوصیات فیزیکی‌ و شیمیایی یک خاک‌ اِنتی‌سول شنی

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منتبع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

4 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

5 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

doi
10.22059/ijswr.2024.383092.669803
چکیده

هدف این مطالعه دستیابی به یک ترکیب مناسب از مواد آلی، معدنی و ریزجانداران برگزیده برای اصلاح خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و زیستی لایه سطحی (20-0 سانتی­متری) یک خاک  شنی غیرشور (انتی­سول)، از رسوبات بادی نجم­آباد کرج بود. طرح آزمایشی فاکتوریل کاملا تصادفی شامل سه سطح بنتونیت B0)، B20 و  (B40 به ترتیب 0، 20 و 40 Mgha-1، سه سطح کربوکسی­متیل سلولز (C0،C3  و C5) به ترتیب 0، 3 و 5 gkg-1 و مخلوط دو جدایه از باکتری اندوفیت (Pseudomonas sp) و رایزوشیت (Pantoea agglomerans) در سه سطح M0)، M20 و M40)  به ترتیب 0، 20، و 40 mLkg-1 و مجموعا 27 تیمار با 3 تکرار (81  واحد آزمایشی) تهیه و اجرا شد. جهت تجزیه و تحلیل داده­ها و شناسایی تیمارهای برتر از روش­های آماری چند متغیره شامل تحلیل مولفه­های اصلی، خوشه­بندی سلسله مراتبی و خوشه­بندی دو مرحله­ای استفاده شد. طبق خوشه­بندی دو مرحله­ای و بر اساس درجه اهمیت نسبی (RI) متغیرهای آهن قابل جذب (RI=1) ، میانگین وزنی قطر خاکدانه­ها (RI=0.99) ، رطوبت ظرفیت زراعی (RI=0.97)، نیتروژن کل (RI=0.87)، پتاسیم قابل جذب (RI=0.83)  و آنزیم دهیدروژناز (RI=0.8)  به ترتیب به عنوان مهم­ترین متغیرها شناخته شدند. متغیرهای آهن قابل جذب با دامنه تغییر 75/1 تا 08/7 mgkg-1، میانگین وزنی قطر خاکدانه­ها با دامنه تغییر 31/0 تا 15/1 mm، نیتروژن کل با دامنه تغییر 014/0 تا 06/0 %، رطوبت ظرفیت زراعی با دامنه تغییر 03/8 تا 82/12 %، پتاسیم قابل جذب با دامنه تغییر 8/280 تا 66/416  mgkg-1و آنزیم دهیدروژناز با دامنه تغییر 07/0 تا 148/0 μgTPF(g soil 24h)-1 دارای بیشترین تاثیر در تفکیک تیمار­ها به خوشه­های مختلف بودند. نتایج این مطالعه نشان داد تیمارهای B20 C5 M20، B40 C5 M10، B40 C5 M20، B40 C3 M20 و  B40 C3 M10  از عملکرد بهتری جهت اصلاح برخی خصوصیات خاک نسبت به سایر تیمارها برخوردار هستند.