تافونومی ردپای دایناسورها در سازند شوریجه (تیتونین-نئوکومین)، کپه داغ، شمال خاوری ایران
نویسندگان
1 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
4 گروه پژوهشی ساختمانی و معدنی، پژوهشکده فناوری و مهندسی، پژوهشگاه استاندارد، کرج، ایران
doi
10.22071/gsj.2025.540312.2219چکیده
سازند شوریجه به سن تیتونین-نئوکومین در برش روستای قُزلُق در سر راه مشهد به شهر کلات نادری، جهت بررسی امکان وجود بقایای مهرهداران خشکیزی، مورد پیمایش قرار گرفت و در یکی از لایههای رسوبی بخش میانی این سازند، مجموعهای از ردپاهای دایناسورها یافت شد. بررسی و مقایسه عکسهای در دسترس، نشان میدهد که به تدریج این ردپاها در سه دهه اخیر، دچار هوازدگی و فرسایش شدهاند. همین امر سبب حفظشدگی ضعیف این ردپاها شده است. مجموعه ردپاها نشان دهنده حرکت گلهای دایناسورها هستند. دستکم 4 مسیر حرکتی در این مجموعه ردپاها تشخیص داده شد که به دایناسورهایی چون سوروپودها نسبت داده میشوند. همانند ردپاهای گزارش شده از واحدهای سنگی کرتاسه سایر مناطق ایران، این دایناسورها نیز کوچک جثه بودهاند. عمق اندک رسوب در این ردپاها با تمرکز ترکیبات اکسیدآهن به رنگ تیره است. فرایند سنگواره شدن این ردپاها در شرایط آب و هوایی گرم کرتاسه پیشین، به گونهای بوده است که فقط در گویهای حاصل از ردپاها، رسوبگذاری اکسید آهن به صورت سیمان هماتیتی رخ داده است. با گزارش حاضر، اطلاعات جدیدی از وجود دایناسورها در ایران به ثبت میرسد و این سومین گزارش از ردپای دایناسورهای کرتاسه در ایران است.
