فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ارزیابی عملکرد آبیاری برای برنامه‌ریزی هیدرولوژیکی و به عنوان اولین گام برای بهبود مدیریت آب مورد نیاز است که یکی از معیارهای ارزیابی عملکرد، شاخص عرضه نسبی سالانه آبیاری (ARIS) می‌باشد که در کشاورزی و مدیریت منابع آب برای ارزیابی کفایت تامین آب برای آبیاری در طول یک دوره زراعی استفاده می‌گردد. بنابراین هدف از انجام این تحقیق، بررسی شاخص ARIS و شاخص‌های بهره‌وری آب برای گیاهان مختلف (گندم، ذرت بذری، علوفه‌ای و دانه‌ای، چغندرقند، پنبه، یونجه و سویا) در دو سیستم‌ آبیاری سطحی و سنترپیوت در دشت مغان بود که برای بررسی بهره‌وری آب از سه شاخص 〖WP〗_T، 〖WP〗_eg و 〖WP〗_en استفاده شد. این تحقیق در 13 ترکیب سیستم آبیاری - محصول در سطح 647 هکتار انجام شد. نتایج نشان داد شاخصARIS  برای منطقه مورد مطالعه از 73/0 تا 21/2 متغیر بوده به طوری که میانگین کلی آن 27/1 با انحراف استاندارد کلی 15/0 به دست آمد که بیانگر اعمال پرآبیاری در سطح مزارع بود. با توجه به سیستم‌های آبیاری، میانگین ARIS برای آبیاری سطحی و سنترپیوت به ترتیب 60/1 و 89/0 به دست آمد. همچنین به لحاظ نوع گیاه، سویا و ذرت علوفه‌ای با 73/0 و 73/1 به ترتیب دارای کمترین و بیشترین مقدار ARIS بودند. از طرف دیگر، بررسی بهره‌وری فنی و اقتصادی آب برای محصولات اصلی و سیستم‌های آبیاری نشان داد ذرت دانه‌ای و بذری و پنبه در سیستم آبیاری سطحی و چغندرقند و ذرت علوفه‌ای تحت کشت سیستم آبیاری سنترپیوت به ترتیب دارای کمترین و بیشترین مقدار شاخص بهره‌وری اقتصادی آب بودند. با توجه به حجم مصرف آب، بهره‌وری آب و بهره‌وری ناخالص، بهترین گزینه برای کشت در منطقه محصول گندم توصیه گردید. همچنین به لحاظ مصرف آب و بهره‌وری با توجه به نوع سیستم آبیاری، سیستم سنترپیوت کارآیی بیشتری نسبت به سیستم سطحی داشته و توسعه این سیستم توصیه می‌گردد.