چهارچوب داده‌محور برای دسته‌بندی و معرفی حوضه‌های زمین‌ساختی-رسوبی با استفاده از برنامه‌نویسی پایتون

نویسندگان

1 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

doi
10.22071/gsj.2025.543244.2222
چکیده

در این پژوهش، یک چارچوب داده‌محور برای معرفی و طبقه‌بندی حوضه‌های زمین‌ساختی- رسوبی طراحی شده که با بهره‌گیری از زبان برنامه‌نویسی پایتون در قالب نرم‌افزار تخصصی TSBP (Tectono-Sedimentary Basins Program)  توسعه یافته است. هدف از طراحی این نرم‌افزار، ایجاد بستری تعاملی برای شناخت ویژگی‌های ۳۲ نوع حوضه در 5 جایگاه زمین‌ساختی اصلی شامل واگرا، همگرا، درون‌صفحه‌ای، تبدیلی و متفرقه–ترکیبی است. داده‌های ارائه شده برای حوضه‌ها شامل ویژگی‌های ساختاری، ژئوشیمیایی، سنگ‌شناسی، نرخ‌های رسوب‌گذاری، منابع معدنی و نگاره‌های نمادین بوده که از منابع علمی معتبر گردآوری و در قالب فایل‌های قابل پردازش ساماندهی شده‌اند. نرم‌افزار TSBP با استفاده از کتابخانه‌های تخصصی پایتون طراحی شده و قابلیت‌هایی مانند جستجوی تعاملی، نمایش اطلاعات علمی، مقایسه چندحوضه‌ای و نگاره سازی داده‌ها را فراهم می‌سازد. اعتبارسنجی عملکرد نرم‌افزار از طریق آزمون‌های تطبیقی و دریافت بازخورد از متخصصان بیانگر آن است که این ابزار می‌تواند به‌عنوان بستری آموزشی، پژوهشی و اکتشافی در علوم زمین مورد استفاده قرار گیرد. رویکرد تلفیقی این پژوهش میان زمین‌شناسی و علوم داده، زمینه‌ساز شتاب بخشی در معرفی انواع حوضه‌های رسوبی و دسته‌بندی آن‌ها در مناطق مختلف خواهد بود.