شبیه‌سازی بارش-رواناب در حوضه آبریز تجن تحت تأثیر سناریو‌های مختلف تغییر اقلیم

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی، گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.

2 دفتر مطالعات پایه شرکت آب منطقه‌ای استان مازندران، ساری، ایران.

3 گروه مهندسی اب، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.

doi
10.22059/ijswr.2024.376077.669709
چکیده

تعیین و پیش‌بینی رواناب گامی بسیار مهم در بهره‌برداری مناسب از منابع آب است. هدف این پژوهش، واسنجی و اعتبارسنجی مدل HEC-HMS و هم‌چنین شبیه‌سازی بارش-رواناب برای سری داده‌های پیوسته در حوضه آبریز تجن براساس سناریوهای تغییر اقلیم بوده است. در این پژوهش، از داده‌های ثبت شده طی سال‌های 1388-1381 برای مرحله واسنجی و از داده‌های ثبت شده طی سال‌های 1395-1389 در مرحله صحت‌سنجی استفاده شد. نتایج واسنجی مدل نشان داد که ضریب همبستگی میان مقادیر دبی مشاهداتی و شبیه‌سازی شده برابر 81/0 و ضریب ناش-ساتکلیف معادل 68/0 بوده است که بیان‌گر تطابق مناسب میان داده‌های مذکور می‌باشد. هم‌چنین در مرحله صحت‌سنجی، شاخص همبستگی و ضریب ناش-ساتکلیف به ترتیب برابر با 80/0 و 63/0 بوده و تأیید می‌نماید که مدل برآورد خوبی از مشاهدات را نشان می‌دهد. در مرحله بعد، مقادیر داده‌ها در مقیاس زمانی روزانه برای دوره 1428-1400 در مدل بارگزاری و رواناب حوضه برای این دوره شبیه‌سازی شد. نتایج نشان داد که میزان دبی در دوره‌ی آینده نسبت به دوره‌ی پایه تحت هر دو سناریوی تغییر اقلیم RCP 8.5 و RCP 2.6 به شدت کاهش یافته و فقط در سناریوی RCP 8.5 و آن هم به میزان جزئی در ماه‌های آگوست، سپتامبر، اکتبر و نوامبر نسبت به دوره پایه افزایش دبی رخ خواهد داد.  به‌طور کلی نتایج شبیه‌سازی نشان داد که میزان دبی تابستان و پاییز تحت سناریوی RCP 8.5 افزایش بیشتری را نسبت به سناریوی RCP 2.6 خواهد داشت.