ارزیابی استراتژی های پذیرش فناوری هوشمند در صنعت ساخت و ساز شهری با ارائه یک مدل جدید SWOT- MCDM در شرایط عدم قطعیت (مطالعه موردی: استان قم)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی عمران، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران

2 دانشیار، گروه مهندسی عمران، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران

3 دانشیار، گروه مهندسی صنایع ، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران

4 استادیار، گروه مهندسی عمران، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران

doi
10.22065/jsce.2025.497045.3614
چکیده

فناوری‌ هوشمند، به‌ویژه در چارچوب انقلاب صنعتی چهارم، ظرفیت بالایی برای بهینه‌سازی فرآیندها و بهبود محیط کار در صنعت ساخت‌ شهری دارند. با این حال، بررسی‌ها نشان می‌دهد که میزان پذیرش این فناوری‌ها، حتی در کشورهای توسعه‌یافته، همچنان پایین بوده و در ایران نیز مطالعه جامعی در زمینه تحلیل استراتژیک پذیرش این فناوری‌ها در بستر شهری انجام نشده است. هدف اصلی این پژوهش، ارزیابی استراتژی‌های پذیرش فناوری هوشمند در صنعت ساخت شهری با ارائه یک رویکرد مدل جدید SWOT- MCDM در شرایط عدم قطعیت است. در این راستا، از یک رویکرد چندمرحله‌ای بهره‌ گرفته شده است. در گام نخست، با انجام مصاحبه‌های تخصصی با خبرگان و استفاده از تحلیل SWOT، نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای مؤثر شناسایی شد. سپس، برای غربالگری عوامل شناسایی‌شده، روش دلفی فازی به کار گرفته شد. در مرحله سوم، به منظور تعیین اهمیت نسبی معیارهای تصمیم‌گیری، از روش فوکام فازی استفاده شد که با حداقل نرخ ناسازگاری، وزن‌های قابل اعتماد و دقیقی برای معیارها ارائه می‌دهد. در ادامه، برای ارزیابی و اولویت‌بندی استراتژی‌های پیشنهادی، از روش کوکوسو فازی استفاده گردید. مزیت این روش نسبت به سایر روش‌های اولویت‌بندی در آن است که علاوه بر تعیین گزینه برتر، امکان گروه‌بندی استراتژی‌ها در خوشه‌های ترجیحی، شناسایی گزینه‌های غیرمسلط (کارآمد) و تحلیل انعطاف‌پذیر تصمیم‌گیری را نیز فراهم می‌کند. در گام پایانی، تحلیل حساسیت به دو صورت انجام شد: نخست، بر مبنای تغییرات وزن معیارها؛ و دوم، بر اساس تغییر روش تحلیل به‌منظور سنجش پایداری نتایج و اعتبار آن‌ها .برای آزمون عملی مدل پیشنهادی، استان قم به عنوان مطالعه موردی انتخاب شد. موقعیت راهبردی این شهر و برنامه‌های فعال در حوزه هوشمندسازی، آن را به گزینه‌ای مناسب برای اعتبارسنجی یافته‌ها تبدیل کرده است. نتایج پژوهش می‌تواند به عنوان راهنمایی مؤثر برای سیاست‌گذاران شهری در تدوین نقشه راه پذیرش فناوری‌های هوشمند و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های نوین مورد استفاده قرار گیرد.