زمین‌شناسی، زمین‌شیمی و زایش کانسار منگنز طاووسیه صوغان (جنوب‌باختر استان کرمان)

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

4 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22071/gsj.2025.505516.2180
چکیده

کانسار منگنز طاووسیه در منطقه صوغان (جنوب باختر استان کرمان) رخداد داشته و بخشی از پهنه سنندج-سیرجان جنوبی به‌شمار می­‌رود. فرورانش سنگ‌­کره اقیانوس تتیس‌جوان به زیر خرده‌­قاره ایران مرکزی و بسته­‌شدن آن سبب جایگیری توالی­‌های افیولیتی در امتدادکوهزایی زاگرس شده که میزبان نهشته­‌های منگنز هستند. کانسار طاووسیه در چرت‌­های رادیولاریتی آمیزه رنگی افیولیتی و به­‌صورت بین لایه­‌ای با آهک‌­های پلاژیک به سن کرتاسه پسین رخداد دارد. بررسی­‌های سنگ‌­نگاری و  آنالیز پراش پرتو ایکس (XRD) نشان می­‌دهند که کانسنگ منگنز در این کانسار از پیرولوسیت، براونیت و تودوروکیت با بافت‌­های دانه‌­پراکنده، قلوه‌ای (کلوفرم)، ریزگرهک‌دار (میکرونودولار) و کوکاد به همراه کوارتز و کلسیت تشکیل شده است. نسبت بالای SiO2 به Al2O3 و Fe2O3، محتوای بالای Zn (96-410ppm ) و محتوای پایین Ni، Cu و Co (در مجموع 95-646 ppm) نمونه‌­های مورد بررسی آشکار کننده تاثیر سیال‌های گرمابی در تشکیل آن‌هاست. اگرچه الگوهای پراکندگی عناصر کمیاب خاکی این نمونه‌­ها نشان می‌­دهند که فرایندهای آب‌زاد نیز در رخداد آن‌ها نقش داشته‌­اند که بر این اساس می‌­توان این کانسار را از نوع گرمابی-آب‌زاد رده‌­بندی نمود. با مقایسه نسبت‌­های Fe2O3/TiO2 و LaN/CeN کانسار منگنز طاووسیه با کانسار نصیرآباد می­‌توان نتیجه­ گرفت که این دو در نتیجه روند نهشتگی منگنز در اقیانوس تتیس‌جوان از محل پشته اقیانوسی به سمت حاشیه قاره‌­ای شکل ­­گرفته‌­اند.