تاثیر دما بر جوانه‌زنی و رویش علف‌های هرز کشیده‌برگ گندم وحشی (Triticum boeoticum Boiss) و جودره (Hordeum spontaneum C. Koch)

نویسندگان

1 مسئول امور استانهای سازمان تحقیقات

2 استاد پژوهش مؤسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 دانشیار دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد

4 استاد دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.22092/ijws.2017.1301.02
چکیده

تعیین دماهای آستانه جوانه‌زنی و رویش با انجام آزمایش در دامنه دمایی صفر تا 40 درجه سانتی‌گراد، تبیین پاسخ جوانه‌زنی و رویش به نوسان دمایی و ارزیابی اثرات یخبندان کوتاه مدت و بلندمدت بر توانایی جوانه‌زنی بذور علف‌های‌هرز باریک‌برگ گندم وحشی و جودره جمع‌آوری شده از سطح مزارع گندم دیم در شرایط آزمایشگاهی مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس معادلات دو قسمتی برازش داده شده دمای پایه، دمای بهینه و بیشینه دمای جوانه‌زنی بذور پوشینه‌دار گندم وحشی به ترتیب برابر 79/0، 24 و 28 درجه سانتی‌گراد و برای بذور پوشینک‌دار جودره به ترتیب برابر 82/0، 6/30 و 36 درجه سانتی‌گراد برآورد شد. میانگین رویش بذور گندم وحشی پوشینه‌دار کاشته شده در خاک برای شش رژیم نوسان دمایی شب و روز برابر 3/71 درصد بود. میانگین جوانه‌زنی بذور فاقد پوشینه و پوشینه‌دار گندم وحشی در داخل پتری‌دیش برای شش رژیم نوسان دمایی به ترتیب 5/70 و 9/17 درصد بود. در مورد بذور پوشینه‌دار گندم وحشی برای رژیم‌های دمایی 1/10، 10/30 و 15/35 اصلاً جوانه‌زنی اتفاق نیفتاد و حداکثر سطح جوانه‌زنی برآوردی (79 درصد) برای رژیم دمایی 10/15 درجه سانتی‌گراد محقق شد. در این شرایط میانگین جوانه‌زنی رژیم‌های دمایی 5/20 و 10/25 برابر 14 درصد بود. پایین بودن میانگین جوانه‌زنی بذور پوشینه‌دار گندم وحشی در آزمایش جوانه‌زنی داخل پتری‌دیش در مقایسه با میانگین جوانه‌زنی بذور فاقد پوشینه و میانگین رویش بذور کاشته شده در داخل خاک گویای نقش بازدارنده مواد موجود در پوشینه بذر است که در شرایط خاک به دلیل خاصیت جذب‌کنندگی آن تجمع مواد بازدارنده در محیط پیرامونی بذر حادث نمی‌شود.