بررسی پتانسیل آسیب‌پذیری شوری آبخوان دشت عجب‌شیر با استفاده از چهار چوب GALDIT و بهبود آن با روش‌های هوش مصنوعی

نویسندگان

1 گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22071/gsj.2025.468001.2150
چکیده

در سال‌­های اخیر شور شدن آب در آبخوان­‌های ساحلی که همواره در آن­‌ها کشاورزی در حال توسعه می­‌باشد، نیازمند بررسی پتانسیل آسیب­‌پذیری آبخوان نسبت به شوری آب است. در آبخوان عجب­‌شیر نیز برای بررسی پتانسیل آسیب‌­پذیری از چارچوب GALDIT که شامل شش لایه: نوع آبخوان (G)، هدایت هیدرولیکی آبخوان (A)، ارتفاع سطح آب ­زیرزمینی (L)، فاصله از خط ساحلی (D)، تاثیر کیفی پیشروی آب شور (I) و ستبرای آبخوان (T) می­‌باشد، استفاده شد. در ضمن برای صحت­‌سنجی نقشه پهنه­‌بندی شده پتانسیل آسیب‌­پذیری شوری، مقادیر TDS مورد استفاده قرار گرفت. همچنین برای اطمینان از قطعیت داده‌­های در دسترس و نیز بهبود وزن و رفع ایرادات کارشناسی در تعیین وزن­ لایه‌­های GALDIT، از منطق فازی (ساجنو)، الگوریتم ژنتیک (GA)، الگوریتم زیرفضای تصادفی (RS) و الگوریتم درخت تصمیم (M5P) استفاده شده است. نتایج به دست آمده از همبستگی GALDIT، GALDIT-F، GALDIT-GA، GALDIT-RS و GALDIT-M5P با TDS به ترتیب 0/5، 0/81، 0/6، 0/8 و 0/8 به دست آمد. بخش‌های جنوب و جنوب­‌خاوری دشت دارای بیشترین پتانسیل شوری است و مقادیر همبستگی، عملکرد خوب روش‌­های GALDIT-F، GALDIT-RS و GALDIT-M5P را در این مطالعه نشان داد.