سنگ‌نگاری و ژئوشیمی سنگ‌های آتشفشانی کالک‌آلکالن پتاسیم بالا بوکان (استان آذربایجان غربی)

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

2 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

3 گروه علوم زمین، دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا، دانشگاه پارک، پنسیلوانیا، امریکا

doi
10.22071/gsj.2024.485876.2164
چکیده

سنگ‌های آتشفشانی حدواسط –آندزیت و آندزیت بازالتی- فراوانی در منطقه بوکان در شمال باختر ایران رخنمون یافته‌اند. تجزیه عناصر اصلی و کمیاب سنگ کل نشان می‌دهد این سنگ‌ها ترکیب ساب‌آلکالن و سرشت کالک‌آلکالن پتاسیم بالا دارند. هر دو واحد ترکیبی دارای مجموعه کانی‌های پیروکسن، آمفیبول و فلدسپار پلاژیوکلاز با بافت‌های پورفیری و گلومروپورفیری هستند. الگوهای عناصر نادر خاکی و چند عنصری بهنجار شده این واحدها نشان می‌دهد سنگ‌های مورد مطالعه غنی‌شدگی از LILE و LREE  و تهی‌شدگی از HFSE  مانند  Nb, Ti, Ta دارند که با ویژگی‌های ژئوشیمیایی ماگماهای مناطق فرورانش قابل مقایسه است. نمودارهای متمایز کننده زمین‌ساختی-ماگمایی این نمونه‌ها بیانگر آن است که ویژگی‌های حاشیه فعال قاره‌ای را دارا هستند. افزون بر این، برخی ویژگی‌های ژئوشیمیایی مانند نسبت‌های عناصر Ce/Pb ،Th/Ce و Ba/Nb نشان می‌دهند آندزیت و آندزیت‌های‌ بازالتی مورد مطالعه، غنی‌شدگی تاثیر پذیرفته از ذوب رسوبات و یا آلایش با مواد پوسته قاره‌ای را در محیط فرورانش تجربه کرده‌اند. گدازه‌های حدواسط بوکان دارای منشا گوشته سنگ‌کره‌ای (لیتوسفری) بوده و از ذوب منبعی با ترکیب یک اسپینل لرزولیت حاصل شده‌اند.