جایگاه زمین‌شناسی و مدل زایشی کانسار سرب - روی تخت رستم، شمال باختر گلپایگان، پهنه سنندج – سیرجان میانی، ایران

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی معدنی و آب، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 گروه زمین شناسی معدنی و آب، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22071/gsj.2024.467643.2148
چکیده

کانسار سرب‌-‌روی تخت رستم، در شمال باختر گلپایگان، در ایالت فلززایی ملایر‌-‌اصفهان و پهنه ساختاری سنندج - سیرجان قرار گرفته است. واحدهای چینه‌شناسی محل شامل گدازه‌های زیردریایی قلیایی همراه با سنگ‌های آذرآواری، آواری و کربناتی کرتاسه زیرین هستند که در یک محیط کششی پشت‌کمانی پدید آمده‌اند. کانه‌زایی به‌صورت رگه‌ای پرکننده فضای­ خالی و جانشینی و همین‌طور لایه‌ای در امتداد لایه‌بندی سنگ‌های‌درون‌گیر در سنگ‌های آتشفشانی و رسوبی میزبان رخ‌داده‌است. ماده‌معدنی شامل پیریت، گالن، اسفالریت، کالکوپیریت و باریت با بافت‌های عمده جانشینی، توده‌ای، برشی، رگه­‌ای و افشان است. از مهم‌ترین دگرسانی‌های مرتبط با کانه‌زایی می‌توان به دگرسانی دولومیتی، سیلیسی، سریسیتی و کلریتی اشاره کرد. ترکیب ایزوتوپی گوگرد باریت (‰ 24/2+ و ‰ 25/2) هماهنگ با منبع سولفات دریایی کرتاسه است. ترکیب ایزوتوپی گوگرد کانی‌های سولفیدی از ‰ 2+ تا ‰ 19/2+ متغیر است که می‌تواند حاصل از کاهش گرماشیمیایی سولفات باشد. در منطقه گلپایگان سه گامه دگرشکلی مرتبط با فرایندهای زمین‌ساختی ژوراسیک، کرتاسه و ائوسن تأثیرگذار بوده که کانسنگ و سنگ‌های میزبان تحت‌تاثیر دو گامه دگرشکلی در کرتاسه‌بالایی و ائوسن قرار گرفته‌اند. با توجه ‌به محیط زمین‌شناسی، سن سنگ‌های دربرگیرنده و رخدادهای دگرشکلی، کانه‌زایی در کانسار تخت ­رستم پیش از کرتاسه بالایی در زیر بستر دریا رخ است.