بررسی ژئوشیمی و جایگاه زمین‌‌ساختی-ماگمایی توده‌های نفوذی نیمه‌ژرف در جنوب مامونیه، بخش میانی کمربند ماگمایی ارومیه- دختر، ایران

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

2 دانشکده زمین‌شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

doi
10.22071/gsj.2024.447739.2139
چکیده

منطقه مطالعاتی در جنوب مامونیه و در بخش میانی کمربند ماگمایی ارومیه-دختر واقع شده است. توده­‌های نفوذی با سن الیگومیوسن دارای بازه ترکیبی دیوریت، گابرودیوریت، مونزونیت و مونزودیوریت با ماهیت کالک­‌آلکالن و از نوع متآلومینوس هستند که شواهد میکروسکوپی بافت‌های گرانولار، میکروگرانولار پورفیریتیک، هتروگرانولار، هیپ‌ایدیومورفیک، افیتیک و پورفیری را در آن‌ها نشان می­‌دهد. غنی‌­شدگی عناصر LILE نسبت به عناصر HFSE در توده‌­های نفوذی منطقه از ویژگی‌های سنگ‌های کالک‌آلکالن مناطق فرورانش حاشیه قاره‌­ای است. غنی­‌شدگی از عناصری مانند Pb, K, U, Th  و تهی‌شدگی از عناصری مانند Nb, Ti, P, Yb شواهدی از آلایش ماگما با مواد پوسته‌­ای و دلیلی بر منشا گرفتن ماگمای به‌وجود آورنده این سنگ‌ها از گوشته سست‌کره (آستونسفر) متاسوماتیسم شده در بالای پهنه فرورانش است. به‌نظر می­‌رسد که خاستگاه ماگمای سازندة این توده‌­ها، ذوب بخشی درجه پایین اسپینل لرزولیت گوشتۀ دگرنهاد در ژرفای حدود 70 کیلومتری است. فرایندهای ذوب بخشی در پیدایش توده‌­های نفوذی جنوب مامونیه نقش کلیدی داشته است. شناسایی جایگاه زمین­‌ساختی با استفاده از نسبت عناصر جزئی نشان­‌دهنده این است که نمونه‌­های مورد مطالعه در زمره گرانیتوییدهای کمان آتشفشانی و در محدوده مرز فعال قاره‌­ای و مرتبط با ماگماتیسم ناشی از فرورانش پوسته اقیانوسی تتیس  جوان به زیر ورقه ایران مرکزی هستند.