بررسی ژئوشیمی و جایگاه زمینساختی-ماگمایی تودههای نفوذی نیمهژرف در جنوب مامونیه، بخش میانی کمربند ماگمایی ارومیه- دختر، ایران
نویسندگان
1 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
2 دانشکده زمینشناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
doi
10.22071/gsj.2024.447739.2139چکیده
منطقه مطالعاتی در جنوب مامونیه و در بخش میانی کمربند ماگمایی ارومیه-دختر واقع شده است. تودههای نفوذی با سن الیگومیوسن دارای بازه ترکیبی دیوریت، گابرودیوریت، مونزونیت و مونزودیوریت با ماهیت کالکآلکالن و از نوع متآلومینوس هستند که شواهد میکروسکوپی بافتهای گرانولار، میکروگرانولار پورفیریتیک، هتروگرانولار، هیپایدیومورفیک، افیتیک و پورفیری را در آنها نشان میدهد. غنیشدگی عناصر LILE نسبت به عناصر HFSE در تودههای نفوذی منطقه از ویژگیهای سنگهای کالکآلکالن مناطق فرورانش حاشیه قارهای است. غنیشدگی از عناصری مانند Pb, K, U, Th و تهیشدگی از عناصری مانند Nb, Ti, P, Yb شواهدی از آلایش ماگما با مواد پوستهای و دلیلی بر منشا گرفتن ماگمای بهوجود آورنده این سنگها از گوشته سستکره (آستونسفر) متاسوماتیسم شده در بالای پهنه فرورانش است. بهنظر میرسد که خاستگاه ماگمای سازندة این تودهها، ذوب بخشی درجه پایین اسپینل لرزولیت گوشتۀ دگرنهاد در ژرفای حدود 70 کیلومتری است. فرایندهای ذوب بخشی در پیدایش تودههای نفوذی جنوب مامونیه نقش کلیدی داشته است. شناسایی جایگاه زمینساختی با استفاده از نسبت عناصر جزئی نشاندهنده این است که نمونههای مورد مطالعه در زمره گرانیتوییدهای کمان آتشفشانی و در محدوده مرز فعال قارهای و مرتبط با ماگماتیسم ناشی از فرورانش پوسته اقیانوسی تتیس جوان به زیر ورقه ایران مرکزی هستند.