پیش‌بینی هزینه‌های ساخت‌وساز ساختمان‌های مسکونی شهر مشهد با استفاده از شبکه عصبی مصنوعی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مهندسی عمران، مهندسی و مدیریت ساخت، موسسه آموزش عالی خاوران، مشهد، ایران

2 استادیار، گروه مهندسی عمران و محیط‌زیست، مؤسسه آموزش عالی خاوران، مشهد، ایران

doi
10.22065/jsce.2025.512961.3711
چکیده

بسیاری از پروژه‌های ساخت و ساز در ایران به علت‌های گوناگونی نیمه‌کاره رها می‌شوند که یکی از مهم‌ترین دلایل آن عدم تخمین صحیح هزینه، به خصوص در ابتدای طراحی است. پیش‌بینی هزینه یکی از مهم‌ترین مراحل طرح‌ریزی پروژه‌های عمرانی و از اهداف ضروری برای مدیران پروژه‌ها است، چرا که انحراف هزینه نسبت به مقادیر برآورد اولیه سبب به وجود آمدن مشکلات و دعاوی فراوانی می‌شود. بنابراین، پیش‌بینی هزینه یکی از ابزارهای مهم کنترل انحرافات هزینه برای تمامی ذینفعان یک پروژه، از مالک تا پیمانکار آن می‌باشد. هدف از این پژوهش، شناسایی معیارهای مهم اثرگذار بر پیش‌بینی هزینه با استفاده از روش دلفی و سپس پیش‌بینی هزینه ساختمان‌های مسکونی شهر مشهد با استفاده از روش شبکه عصبی مصنوعی براساس اطلاعات 70 پروژه است. نتایج حاکی از آن است که بهترین مدل آموزش داده شده با استفاده از شبکه عصبی دارای ضریب همبستگی برابر با 87/0 است که بیانگر توانایی مناسب این مدل در پیش بینی هزینه است. همچنین تجزیه و تحلیل مولفه‌های اصلی نشان‌دهنده این است که پارامترهای مساحت مفید در هر طبقه، مساحت همکف، زیربنا، تعداد کل واحدها، حجم بتن به کار رفته در ساختمان، مدت زمان ساخت، مساحت دیوار خارجی و مساحت عرصه زمین، جزو عوامل با رتبه اول هستند. تعداد طبقه روی سطح زمین، تعداد کل طبقات از روی پی و ارتفاع ساختمان از پی جزو نیز عوامل با رتبه ‌دوم در پیش‌بینی هزینه قرار گرفتند. آنالیز حساسیت با توجه به نتایج به دست آمده نشان داد که مساحت دیوار خارجی و تعداد طبقه روی سطح زمین مهمترین عوامل در پیش‌بینی هزینه بوده است. استفاده از این روش می‌تواند برای کارفرمایان و پیمانکاران پروژه‌های ساختمانی یک تخمین سریع و مناسب را برای برآورد اولیه هزینه ساخت پروژه‌های مسکونی فراهم آورد.