مدل‌سازی افرازی سطوح فرسایش و رسوب بر مبنای خصوصیات خاک سطحی با استفاده از داده‌های سنجش از دور (RS)

نویسندگان

1 مربی گروه خاکشناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز

2 گروه خاکشناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز

3 دانشیار گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

doi
10.22059/ijswr.2024.380085.669769
چکیده

استفاده از مدل‌های افرازسازی و طبقه‌بندی مبتنی بر سنجش از دور به شکل گسترده‌ای  به منظور طبقه‌بندی و بررسی تغییرات وضعیت اراضی در حال افزایش است. در این پژوهش کارایی کاربرد و  ایجاد مدل‌های افرازی و طبقه‌بندی اراضی در معرض فرسایش و رسوب مورد بررسی قرار گرفته است. در پژوهش حاضر منطقه‌ی مطالعاتی ظهیریه در استان خوزستان با وسعت تقریبی 7100 هکتار با بهره‌گیری از تصاویر ماهواره‌ای و بررسی‌های میدانی به عرصه‌های فرسایشی، رسوبی و پایدار تقسیم شد و نمونه‌برداری خاک از سطوح فرسایشی و رسوبی صورت پذیرفت. پارامترهای فیزیکوشیمیایی خاک شامل اجزاء متشکله بافت خاک، جرم مخصوص ظاهری، ماده آلی، فسفر، آهک، هدایت الکتریکی، pH و مقدار گچ خاک اندازه‌گیری شد. برای ارزیابی ویژگی‌های بازتابی سطوح فرسایش یافته و رسوبی در منطقه‌ی مطالعاتی از باندها و شاخص‌های مستخرج از تصاویر لندست 8 سال 2022 استفاده شد. امکان تفکیک سطوح فرسایشی و رسوبی با بهره‌گیری از الگوریتم‌های طبقه‌بندی نظارت شده و ارزیابی کارایی آن‌ها توسط ضریب کاپا و صحت کلی انجام شد. نتایج آزمون مقایسه‌ی میانگین بر روی خصوصیات فیزیکیوشیمیایی خاک در سطوح فرسایشی و رسوبی در بخش سطحی خاک (20-0 سانتی‌متر) نشان داد که درصد رس با میانگین 37/9 برای سطوح فرسایشی و 74/14 برای رسوبی و گچ با میانگین 68/14 برای سطوح فرسایشی و 2/6 برای رسوبی بین سطوح فرسایشی و رسوبی دارای اختلاف معنی‌دار (5 درصد) هستند و می‌توانند به عنوان پارامترهایی برای تفکیک سطوح استفاده شوند ولیکن برای سایر پارامترها اختلاف معنی‌داری بین سطوح فرسایش یافته و رسوبی مشاهده نشد. نتایج بررسی‌ها نشان داد شاخص‌های BI، SI و NDSI  به طور موثری می‌توانند برای تفکیک سطوح فرسایش یافته از سطوح رسوبی بکار گرفته شوند.