طراحی یک سازه شناور برای پمپاژ آب از سد استقلال میناب: راهکاری نوین برای مدیریت منابع آبی استان هرمزگان

نویسندگان

1 استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

doi
10.22065/jsce.2025.518299.3702
چکیده

سد استقلال میناب، واقع در شهرستان میناب از استان هرمزگان، یکی از منابع اصلی تأمین آب آشامیدنی و صنعتی شهر بندرعباس به شمار می‌رود. مازاد آب این سد به شبکه‌های آبیاری اراضی کشاورزی منطقه اختصاص می‌یابد. با این حال، کاهش میزان بارندگی در سال‌های اخیر موجب افت تراز آب مخزن شده و فرایند انتقال آب از طریق دریچه‌های خروجی را با چالش‌هایی مواجه کرده است. برای مقابله با این مشکل، یک سازه شناور به‌عنوان راهکار پیشنهادی مطرح شده است که با استقرار بر سطح آب و استفاده از پمپ‌های مکشی، امکان انتقال آب به‌سوی دریچه خروجی را فراهم می‌سازد. این سازه متشکل از دو پانتون استوانه‌ای به قطر 2/1 متر است که با فاصله 3/4 متر از یکدیگر قرار دارند و توسط عرشه و مهاربندها به‌هم متصل شده‌اند. تثبیت سازه از طریق کابل‌های مهاری که به بدنه سد متصل می‌شوند، انجام می‌گیرد. مدل‌سازی این سازه به‌صورت عددی انجام شد و پس از اعتبارسنجی مدل، ارزیابی‌هایی نظیر میزان شناوری، منحنی‌های ممان بازدارنده و بازوی ممان صورت گرفت. در ادامه، تحلیل عملکرد سازه‌ای شامل بررسی کانتورهای تنش، نیروهای وارد بر نقاط بحرانی به‌ویژه در محل نصب پمپ‌ها و میزان انحنای عرشه انجام شد. نتایج نشان داد که سازه شناور پیشنهادی، با داشتن هواخور برابر با 45/0 متر، انحنای عرشه کمتر از 5/1 سانتی‌متر، و نسبت تنش کمتر از 8/0، از پایداری و ایمنی مطلوبی برخوردار است. بنابراین، این سیستم می‌تواند به‌عنوان راهکاری مؤثر برای تأمین پایدار آب از سد استقلال میناب مورد استفاده قرار گیرد.