ژئوشیمی سنگ کل و جایگاه زمین‌ساختی گدازه‌‌های الیگوسن-میوسن لوارآب (شمال زاهدان)

نویسندگان

1 گروه پترولوژی و زمین‌شناسی اقتصادی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

2 گروه پترولوژی و زمین‌شناسی اقتصادی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

3 گروه پترولوژی و زمین‌شناسی اقتصادی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

doi
10.22071/gsj.2024.460225.2144
چکیده

این پژوهش به بررسی‎ ‎ویژگی‌های‎ ‎سنگ‌شناسی،‎ ‎ژئوشیمیایی‎ ‎و محیط‎ ‎زمین‌ساختی‎ ‎زمان‎ ‎تشکیل‎ ‎سنگ‌های بازالتی منطقه لوارآب به سن الیگوسن- میوسن ‎می­‌پردازد. این گدازه‌ها در جنوب حوضه پیش قوس سفیدابه در پهنه زمین‌درز سیستان واقع شده‌اند. ترکیب آن‌ها بیشتر بازیک و شامل تراکی آندزیت بازالتی، تراکی بازالت، آلکالی بازالت و بازانیت است. این گدازه‌ها ساخت متراکم و گاه حفره‌ای دارند و بافت چیره آن‌ها پورفیری با خمیره میکرولیتی و گاه شیشه‌ای اسفرولیتی است. فنوکریست‌ها بیشتر کلینوپیروکسن و الیوین و گاه آنالسیم هستند. این سنگ‌ها از نوع آلکالن سدیک می‌باشند و در نمودارهای متمایز کننده محیط‌های زمین‌ساختی در جایگاه بازالت‌­های درون ورقه واقع می‌شوند. در گدازه‌های لوارآب غنی شدگی LREE نسبت به HREE آشکار است و فاقد بی‌هنجاری منفی Eu هستند. در این سنگ‌ها بی‌هنجاری منفی Nb و Ti و بی‌هنجاری مثبت Pb و Sr، P و U دیده می‌شود. مقدار #Mg این سنگ‌ها 83%-73 % و بیانگر اولیه بودن ماگمای والد آن‌هاست. ویژگی‌های ژئوشیمیایی و رخنمون این گدازه‌ها در نزدیکی و به موازات گسل امتدادلغز زاهدان، بیانگر تشکیل آن‌ها در جایگاه زمین‌ساختی پس از برخورد و درون ورقه‌ بر اثر ذوب گوشته استنوسفری است و احتمالا گسل‌های پی‌سنگی شمالی- جنوبی منطقه نقش مهمی در صعود و فوران ماگمای والد سنگ‌ها داشته‌اند.