الگوی کانیزایی مس بر اساس دادههای کانیشناسی، دگرسانی، زمینشیمی و میانبارهای سیال در جنوب مامونیه، بخش میانی کمربند ماگمایی ارومیه- دختر، ایران
نویسندگان
1 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
2 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
3 دانشکده زمینشناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22071/gsj.2024.424348.2122چکیده
منطقه مطالعاتی در بخش میانی کمربند ماگمایی ارومیه- دختر و جنوب شهر مامونیه قراردارد. تودههای نفوذی الیگومیوسن منطقه با ترکیب گابرو، دیوریت،گرانودیوریت و مونزونیت با ماهیت کالکآلکالن، دارای ویژگیهای شاخص مناطق فرورانش حاشیه قاره همچون غنیشدگی از عناصر HFSE و تهیشدگی از عناصر LILE هستند. دگرسانیهای گسترده سیلیسی، پروپلیتی-کلریتی، سریسیتی، آرژیلیک، کربناتی و تورمالینی در مقیاسهای مختلفی در منطقه دیده میشوند که کانیسازی عمدتاً در پهنههای (زونهای) سیلیسی بهصورت رگه-رگچههای سیلیسی-سولفیدی-اکسیدی روی داده است. کالکوپیریت، پیریت، بورنیت، مگنتیت، اسپیکیولاریت و اکسیدهای تیتانیم کانههای اصلی مرحله درونزاد و کانههای مرحله برونزاد-اکسیداسیون شامل کالکوسیت، کوولیت، آزوریت، مالاکیت، کریزوکولا، تنوریت، هماتیت، گوتیت و لیمونیت هستند. مطالعه 138 میانبار سیال دوفازی غنی از مایع و غنی از گاز در کوارتزهای همزاد با کانیسازی نشاندهنده دمای همگن شدگی 290-114 C°، شوری سیالات wt% NaCl 11/52-0/8، ژرفایی بین 500 تا 1000 متر زیرسطح ایستابی و فشار هیدرواستاتیک حدود 10مگاپاسکال است. شواهدی مانند میانبارهای با نسبتهای متفاوت مایع-گاز، همراهی میانبارهای سیال غنی از گاز، کوارتزهای با بافت شانهای-کوکاد، حضور مسکوویت ریزدانه و ایلیت نشاندهنده جوشش ملایم سیالات است که درکنار فرایندهایی چون اختلاط و رقیقشدگی جزئی سیالات و ناپایداری کمپلکسهای سولفیدی موجب نهشته شدن کانیهای مس مرتبط با سیستم کانیسازی اپیترمال نوع سولفیداسیون پایین در منطقه شده است.