سیلاب 6 مرداد 1401 امامزاده داوود؛ درس‌هایی برای شناخت خطر سیل در شمال گستره تهران

نویسندگان

1 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

2 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

3 مؤسسه علوم زمین اوراسیا، دانشگاه فنی استانبول، استانبول، ترکیه

4 سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

doi
10.22071/gsj.2024.370503.2038
چکیده

بارش‌های شدید در زمان‌های غیرمتعارف، همواره یکی از عوامل مهم ایجاد خسارات فراوان در مناطق کوهستانی با اقلیم نیمه‌خشک است. در بسیاری موارد بی‌توجهی به وضعیت زمین‌ریخت‌شناسی و حریم رودخانه، تعرض و ساخت و ساز در مسیر و حریم قانونی رودخانه و همینطور تغییر اقلیم و تغییر الگوی بارش‌ها به‌ویژه در شرایط ال‌نینیو، سبب بروز مخاطرات محیطی از جمله سیل می‌گردد. در این پژوهش، به بررسی علل سیل 6 مرداد سال 1401 امامزاده داوود و ارائه راهکارهای علمی برای کاهش اثر تخریبی و سازگاری با این گونه سیلاب­‌ها پرداخته شده است. منطقه امامزاده داوود در دامنه جنوبی بخش مرکزی رشته کوه البرز، مکانی مذهبی-گردشگری می‌باشد که همه روزه به‌ویژه در فصل تابستان میزبان زائران و گردشگران زیادی است. توجه به حفظ امنیت، جان و مال مردم با اجرای برنامه‌های همراه با توسعه پایدار و در نظر داشتن مخاطرات منطقه از جمله سیلاب، زمین‌لرزه، بهمن و مانند آن از وظایف مسئولان امر می‌باشد. سیل 6 مرداد ماه 1401که پس از بارش شدید و ناگهانی باران رخ داد، سبب جاری شدن حجم زیادی آب با چگالی بالا حاوی خرده­­‌های رسوبی و گل و لای در محل رستوران­‌های بالادست و همچنین صحن و حیاط شمالی و جنوبی امامزاده گردید و طبقات پایینی از جمله مکان مقبره، در زیر گل مدفون شد. این سیلاب باعث مرگ بیش از 10 نفر، مصدوم شدن بیش از 20 نفر و مفقود شدن تعداد دیگری از انسان‌ها گردید. بنای امامزاده و ساختمان­‌ها و زائرسراهای اطراف رودخانه نیز دچار آسیب شدند. این پژوهش به منظور شناخت عوامل این رخداد و ارائه راهکار جهت کاهش خسارات ناشی از سیل در آینده انجام شده است و اساس آن، بررسی تصاویر ماهواره‌ای پیش و پس از سیلاب، ویژگی­‌های زمین‌شناسی و شرایط ساختاری منطقه، وضعیت آب‌بندها و رسوبات برجای مانده در پشت آن‌ها، و بازدید‌های میدانی است و در نهایت  ارائه راهکارهای بعدی برای مقابله و شناخت خطر سیل در مناطق کوهستانی شمال تهران ارائه شده است.