ماکروفسیل‌های گیاهی سازند کلاریز (رتین) در منطقه‌ جواهرده (شمال ایران): تعیین سن، گسترش جغرافیایی و تطابق آنها با دیگر افق‌های گیاهی رتین در ایران

نویسندگان

1 مدیریت اکتشاف نفت

doi
10.22071/gsj.2024.437370.2131
چکیده

سازند کلاریز از توالی سنگی گروه شمشک در منطقه جواهرده، به‌رغم پوشش گیاهی زیاد، دارای گسترش و رخنمون‌های مناسبی جهت مطالعه ماکروفسیل‌های گیاهی می‌باشد. منطقه مورد مطالعه در پهنه ساختاری ـ رخساره‌ای البرز شمالی، حوضه زغال‌دار البرز باختری، منطقه زغال‌دار رامسر و زیرمنطقه زغال‌دار نیدشت قرار دارد. سازند کلاریز در برش جواهرده شامل طبقات شیل، شیل ماسه‌ای، سیلتستون، ماسه‌سنگ و کمی کنگلومرا و حاوی لایه‌های زغال و طبقات آذرین به‌صورت سیل بوده و به‌طور هم‌شیب و با یک لایه ماسه‌سنگ درشت‌دانه بر روی شیل‌های سازند للـه‌بند (نورین ـ رتین؟) و با یک مرز ناگهانی و مشخص در زیر کنگلومراهای سازند جواهرده (لیاس ـ دوگر) قرار می‌گیرد. در این مطالعه تعداد 29 گونه ماکروفسیل گیاهی مربوط به 13 جنس از راسته‌های اکویزتال‌ها، اسموندال‌ها، فیلیکال‌ها، سیکادال‌ها، بنتیتال‌ها، ژینکوآ‌ل‌ها و کنیفرال‌ها و یک نمونه اندام زایای ناشناخته از سازند کلاریز در منطقه جواهرده مطالعه و معرفی شدند. بر اساس حضور گونه‌های شاخصی از قبیل Cladophlebis nebbensis Nilssonia brevis,  Dictyozamites asseretoi, Taeniopteris reversa, Taeniopteris tenuinervis, و Baiera muensteriana سن رتین و براساس حضور سه گونه Dictyophyllum exile  Pterophyllum aequale, و Pterophyllum bavieri سن رتین پسین برای توالی سنگی برش مورد مطالعه پیشنهاد می‌گردد. همچنین در این مطالعه گونه‌های Ginkgoites whitbiensis از ایران و Taeniopteris reversa از حوضه البرز و از لحاظ انتشار چینه‌شناسی، چهار گونه Clathropteris elegans Nilssonia harrisi,  Ginkgoites parasingularis, و Ginkgoites lepida برای نخستین بار از توالی سنگی تریاس پسین در ایران گزارش می‌شوند.