فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فلزهای سنگین می‌توانند سبب مشکلات مهم آلودگی محیطی و سلامت شوند. آلوده بودن برنج به کادمیم خطر جدی برای کیفیت و امنیت این محصول به شمار می‌رود. این پژوهش با هدف بررسی احتمال آلودگی خاک و دانه برنج برخی از شالیزارهای اطراف اصفهان به فلزهای سنگین انجام شد. به منظور انجام این پژوهش تعداد 105 نمونه خاک از 6 منطقه برنج‌کاری استان اصفهان برداشت و غلظت فلزهای سنگین روی، مس، آهن، کادمیم و سرب در نمونه‌ها اندازه‌گیری شد. برای تعیین آلودگی خاک به فلزهای سنگین از فاکتور آلودگی (CF) استفاده شد. غلظت کادمیم در ریشه، ساقه و دانه برنج اندازه‌گیری و شاخص‌های ضریب خطر (HQ)، فاکتور تجمع زیستی (BAF) و فاکتور انتقال (TF) کادمیم محاسبه گردید. نتایج نشان داد که غلظت فلزهایسنگین مس، روی و سرب از حد مجاز ارائه شده توسط سازمان محیط‌زیست کشور برای خاک‌های کشاورزی کم‌تر بود، درحالی‌که غلظت کادمیم در حدود 21 درصد از نمونه‌ها بیش‌تر از حد مجاز سازمان محیط‌زیست به‌دست آمد. روند CF فلزهای سنگین در نمونه‌های خاک به صورت CF-Cd>CF-Fe>CF-Pb>CF-Cu>CF-Zn مشاهده شد. میزان کادمیم در 4/36 درصد از نمونه‌های دانه‌ برنج کم‌تر از حد استاندارد ملی 12968 بود. مقدار HQ برای گروه بزرگسالان و کودکان به ترتیب در 5/54 و 2/18 درصد از مناطق مورد مطالعه کم‌تر از حد مجاز برای شاخص سلامت (1= HQ) به‌دست آمد. میانگین BAF 03/0 محاسبه شد. بر اساس نتایج BAF، کادمیم در دانه برنج تجمع پیدا نمی‌کند، اما باتوجه به مقادیر ضریب خطر، می‌تواند در آینده‌ای نزدیک سلامت هر دو گروه بزرگسالان و به‌طور ویژه کودکان را تهدید کند.