اولویت‌‌بندی، تخصیص اعتبار تعمیر و نگهداری روسازی آسفالتی بر اساس روش‌‌های تصمیم‌‌گیری چند معیاره (مطالعه موردی شهر ملایر)

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده مهندسی عمران و معماری، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

2 دانشکده فنی و مهندسی، موسسه آموزش عالی عمران و توسعه همدان، ایران

3 استادیار، دانشکده مهندسی عمران و معماری، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

doi
10.22065/jsce.2025.487243.3565
چکیده

مهمترین اهداف مدیریت راه شامل استفاده از رویکرد‌‌‌‌های سازمان یافته برای تصمیم‌‌‌‌‌‌گیری در چهارچوبی مناسب و مشخص، ارزیابی وضعیت راه‌‌‌‌‌‌ها و تعیین بودجه و منابع مورد نیاز، انتخاب استاندارد‌‌‌‌های مناسب برای نگهداری راه و طراحی فعالیت‌‌‌‌های مرتبط، تخصیص بهینه منابع و امکانات، بازنگری مداوم سیاست‌ها، استاندارد‌‌‌‌‌‌ها و نحوۀ تأثیر فعالیت‌‌‌‌‌‌ها است.تشخیص به موقع وضعیت نامطلوب روسازی به عنوان مسأله مهمی در حوزۀ مدیریت روسازی مطرح است و در گذشته مدل‌‌‌‌‌های متفاوتی برای آن در نظر گرفته شده است. از مهم‌ترین شاخص‌هایی که در این زمینه وجود دارد می‌توانPCI، IRIو PSRاشاره کرد که این شاخص‌‌‌‌‌‌ها کیفیت روسازی را با یک عدد که بیانگر وضعیت کلی روسازی است نمایش می‌دهند. این شاخص‌‌‌‌‌‌ها تنها خرابی روسازی را نشان می‌دهند و شاخصی که همۀ عوامل مانند حجم ترافیک و طرح کاربری را برای تعمیر و نگهداری راه منظور نماید وجود ندارد. این در حالی است که با وجود بودجه محدود در کشور، اولویت‌بندی برای تخصیص بودجه به تعمیر و نگهداری راه‌ها موضوع بسیار مهمی به شمار می‌رود. به همین منظور در این تحقیق از روش‌هایAHP برای ارائۀ مدلی با هدف بررسی اثر هم‌زمان PCI به عنوان یکی از شاخص‌‌‌‌‌های ارزیابی خرابی روسازی، حجم ترافیک راه، ارزش کاربری راه و اهمیت اجتماعی راه برای اولویت‌بندی تعمیر و نگهداری راه استفاده شده است و شش قطعه از راه‌‌‌‌های شریانی شهر ملایر با این روش‌ها به منظور اولویت‌بندی تعمیر و نگهداری روسازی‌های آسفالتی انتخاب شده‌اند. نتایج تحلیل حساسیت نشان می‌دهد که اگرچه در بعضی از مسیر‌‌‌‌‌‌ها راه وضعیت نامناسب و PCI پایین‌تری داشت اما برای تعمیر و نگهداری در اولویت قرار نگرفت. این موضوع بیانگر این است که اتکا کردن به یک معیار نمی‌تواند تحلیل درستی از وضعیت راه‌‌‌‌‌‌های موجود ارائه نماید.