ویژگیهای کانیشناسی و محیط ژئودینامیکی پریدوتیتهای کوه سیاه، افیولیت شمال سبزوار، شمال خاور ایران
نویسندگان
1 دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران
2 دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران
3 دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران
doi
10.22071/gsj.2024.409365.2110چکیده
توالی گوشتهای افیولیت کوه سیاه در شمال سبزوار و در پهنه ساختاری ایران مرکزی قرار دارد و عمدتا شامل هارزبورژیت، دونیت، لرزولیت، پیروکسینیت و عدسیهای (لنزهای) کرومیتیت میباشند. درصد فورستریت الیوین در پریدوتیتها بین 91 تا 96 درصد بوده و در قلمرو پریدوتیتهای ایزوبونین – ماریانا قرار میگیرند. میزان اکسید آلومینیم ارتوپیروکسن در هارزبورژیتها و لرزولیتها نسبتا پایین است و گرایش به ارتوپیروکسنهای پریدوتیتهای آبیسال- جلوقوس دارند. کلینوپیروکسنِ پیروکسنیتها واجد اکسید آلومینیم و تیتان پایینی بوده و گرایــــش به پریدوتیتهای جلوقوس داشته، در حالی که کلینوپیـــــروکسن در هارزبورژیتها و لرزولیتها دارای اکسید تیتان و آلومینیم بالاتر است و در محدوده پریدوتیتهای آبیسال واقع میگردند. اسپینل موجود در لرزولیتها متمایل به پریدوتیتهای آبیســـــال بوده، در حالی که اسپینـــل موجود در هارزبورژیتها گرایش به پریدوتیتهای جلوقوس و آبیسال نشان میدهند. اسپینلهای دونیتها دارای عدد کروم بالا بوده و به نظر میرسد که از یک مذاب بونینیتی در درجات بالای ذوب بخشی از یک منشا گوشتهای تهیشده تحت شرایط آبدار حاصل شدهاند. شیمی کانیهای پریدوتیتهای مورد مطالعه بیانگر ماهیت دوگانه آبیسال – جلوی قوس - بونینیت هستند و به نظر میرسد که تکامل این سکانس گوشتهای در ارتباط با یک محیط فرافرورانش (سوپراسابداکشن) و حاصل از فرورانش زیر شاخه اقیانوس تتیس جوان (خط درز (سوچر) سبزوار) به زیر ورقه البرز (توران) در زمان کرتاسه میباشد.
