فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خاک به عنوان یکی از اجزای اصلی دستیابی به اهداف توسعه پایدار، نقش مهمی در مدیریت مسائل محیط زیستی دارد. بنابراین، تفکیک خاک‌های با نیازهای مدیریتی مشابه ضروری می‌باشد. این امر باعث شده است که دانشمندان خاک‌شناسی از مدل‌های طبقه‌بندی عددی برای گروه‌بندی خاک‌ها بر اساس میزان شباهت آن‌ها استفاده کنند. از میان مدل‌های کمی ارائه‌ شده در این زمینه، مطالعه حاضر دو مدل خوشه‌بندی مرسوم و مدرن را برای گروه‌بندی خاک‌های اراضی قسمت‌هایی از دشت قزوین بکار برده است. بدین منظور، 297 خاکرخ مطالعه شده در منطقه بر اساس طیف گسترده‌ای از ویژگی‌های ریخت‌شناسی، فیزیکی-شیمیایی و محیطی آن‌ها با استفاده از مدل‌های خوشه‌بندی یک‌طرفه و دوطرفه مورد گروه‌بندی قرار گرفتند. گروه‌بندی‌های بدست آمده از این دو مدل بر اساس شاخص‌های ارزیابی درونی و بیرونی (با در نظر گرفتن نقشه توزیع زیرگروه‌های خاک به عنوان نقشه مرجع واقعیت زمینی) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد، مدل خوشه‌بندی سلسله مراتبی با میزان کم‌تر شاخص دویس-بولدین (38/1DB:) و افزایش میزان شاخص‌ رند تعدیل‌شده (49/0ARI: ) نسبت به مدل خوشه‌بندی دوطرفه کارایی بهتری دارد. با این حال، گروه‌بندی‌های بدست آمده از مدل خوشه‌بندی دوطرفه به میزان قابل قبولی با تغییرات پستی‌ و بلندی و تغییرات خاک‌ها در منطقه تطابق دارند. این امر با میزان شاخص تفرق شانن بیشتر در مدل خوشه‌بندی دوطرفه (82/1) نسبت به مدل خوشه‌بندی سلسله مراتبی (62/1) تایید می‌شود. بطورکلی یافته‌های این پژوهش، بر استفاده از مدل خوشه‌بندی دوطرفه به عنوان یک مدل داده کاوی مدرن در گروه‌بندی خاک‌ها و یافتن الگوی تشابه مدیریتی آن‌ها تاکید دارند.